[Deze tekst is verschenen in de Filosofiescheurkalender 2016 op 24 januari.]
‘De onwaarheid erkennen als een bestaansvoorwaarde: dat betekent op een gevaarlijke manier de gebruikelijke waardegevoelens weerstand bieden; en een filosofie die dat aandurft, plaatst zich daarmee alleen al voorbij goed en kwaad.’
– Friedrich Nietzsche in Voorbij goed en kwaad (1886)
Het heeft lang geduurd voordat we het belang van Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900) durfden te omarmen. Het werk van de schrijver werd onterecht bestempeld tot nazistisch, terwijl Nietzsche in feite niets moest hebben van het antisemitisme; elke poging om zijn werk te interpreteren als zodanig is ronduit onjuist.
Sigmund Freud (1856-1939) was een groot aanhanger van Nietzsche, omdat hij zag hoezeer Nietzsche de filosofie confronteert met de psychologie. Niet langer kan men doen alsof onze rationaliteit automatisch naar de objectieve waarheid leidt. Alles is doorspekt met psychologische motieven, zelfs onze ‘objectieve waarheid’. Veel filosofen maken gebruik van logica, maar dat is enkel een truc, een woordspelletje, een manier om die waarheden ‘echter’ te doen lijken.