Op zoek naar een beter begrip van de literatuur, is het meestal nuttig om de culturele context ervan te bestuderen. De Arabische cultuur verkennen is echter een lastige opgave, niet alleen vanwege de taalbarrière. Ook de reli- gie werkt hier niet mee. Een goede Moslim zal een bui- tenstaander altijd helpen, maar nooit toegang geven tot dat cruciale mystieke element. Het is een raadsel dat je weer mee terug neemt tijdens een bezoek aan deze contreien. De sluier (abaya) die de vrouwen hier dragen is het symbool dat elke Westerling er telkens weer aan herinnert dat ze het nooit (geheel) zullen snappen. Wij zien beperking van vrijheid en individualiteit, en het duurt niet lang voor onze Westerse superioriteit ons in staat stelt het mysterie onopgelost aan de kant te schuiven als onderontwikkeld en niet waardig om onze energie in te steken voor een verder onderzoek. Tijdens een vakantie hier gaat menig toerist weer net zo onwetend weg als dat hij gekomen is – ja de mensen zijn er erg vriendelijk, de zon schijnt er en ze hebben geen geschiedenis of ontwikkeling, maar wel een heleboel grote gebouwen. Zelfs als je hier woont, kun je volledig Westers blijven denken, het is ook niet alsof men aandacht wil voor zoiets persoonlijks als religie, al heeft het nog zo’n grote impact op het dagelijkse leven. Er is echter nog hoop, die zich laat vinden in ogenschijnlijke pulp. Ik heb inzicht verkregen door een chicklit, zo waar! En ik zou dan ook iedere bezoe- ker van deze regio aanraden om Girls of Riyadh van Rajaa Alsanea te lezen. En eerlijk gezegd: wat is er nou beter dan vermakelijk en simpel leesvoer op vakantie. Alsanea licht een tipje van de sluier op met haar verhaal over hoe de meisjes in de hoofdstad van Saoedi-Arabië (het land waar men conservatief religieus is), Riaad, dromen van en zoeken naar een huwelijk gevuld met liefde. Familie is zo belangrijk dat het individu slechts daarbinnen zijn volledige vorm kan krijgen. Alleen doormiddel van het familieleven, kan men leven zoals God dat bedoeld heeft. De hechtheid ont- gaat ons Westerlingen volledig, en dat is logisch. Je kunt bezoekers ontvangen in je huis, maar niet in je familie. Begrijp me niet verkeerd, als toerist hoef je deze grens nooit zelfs maar te zien. Je wordt altijd geholpen, men is vriendelijk en vertelt desgewenst over alles wat je maar wilt weten. Maar wie vraagt er ooit naar de waarde van het familieleven en wie kan die vraag ooit adequaat beantwoorden? Hier leeft men in ieder geval binnen een grote familie waar een toerist nooit meer dan de buitenkant van te zien krijgt. Ja, of je moet er in trouwen. De Arabische literatuur bood me mooie verhalen, maar tot voor kort ontgingen dit soort essentiële zaken me.
Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant van maart, zie: www.boekenkrant.com.