Over mijn lijk – Wat filosofen en hun dood ons leren
Simon Critchley
Oorspronkelijke titel: The Book of Dead Philosophers
Gebonden met stofwikkel – 2010 – Prijs: 22,50 – 290 pagina’s –
Afmetingen: 14,5 x 22 – ISBN: 9789055947102
In Over mijn lijk beschrijft Simon Critchley de dood van nog net geen 200 filosofen. Volgens hem kunnen we van de filosofie iets leren over de dood. Met dat idee schaart hij zichzelf onder denkers als Michel de Montaigne en Cicero. Zij die zich hebben uitgelaten over de dood komen uitgebreider aan bod, terwijl anderen af en toe meer ter kennisgeving vermelding worden. Desalniettemin is het goed om zoveel feiten verzameld te kunnen lezen. Zo’n compilatie lukt niet altijd even goed: Pieter Hoexum, bijvoorbeeld, schreef in 2003 een soortgelijk boek, maar dat betrof slechts 23 filosofen. Critchley beschreef de dood van maar liefst 190 denkers en spreekt daarnaast ook nog over hun relevante filosofie.
Het zijn niet louter filosofen die beschreven worden, zo komen denkers als Freud en Hölderlin ook aan de beurt. Critchley geeft aan dat hij hier bewust voor gekozen heeft. Waarschijnlijk heeft hij gelijk dat het interessanter is om te lezen over een auteur (en zijn of haar dood), die wél over de dood heeft geschreven, dan alleen een verheven glosse over een filosoof die zich er nooit over heeft uitgelaten.
Al met al heeft Critchley niet alleen de standaardnamen in de filosofie, maar ook veel minder bekende denkers en vrouwelijke denkers een plaats weten te geven in zijn overzicht, waardoor dit boek zich ook nog eens leent voor een wie-is-wie-in-de-filosofie. Edith Stein is zo’n vergeten naam. Deze assistente van Husserl, die na haar dood heilig werd verklaard, heeft commentaren geschreven over het werk van Heidegger. Dat is toch een leuke kennismaking voor menig Westerse lezer. Nog meer bijzonder is de incorporatie van een aantal Oosterse filosofen.
Bovenal kun je in dit boek allerlei interessante en soms wat obscure feiten vinden. Wist je bijvoorbeeld dat Hölderlin last had van schizofrenie? En de dood van Albert Camus zal lezers die bekend zijn met zijn werk (lees hier meer over het werk van Camus) toch nog besmuikt laten lachen. Dankzij dit boek weet je dat hij overleed aan een ongeluk met een auto, nadat hij in een interview een paar jaar daarvoor had aangegeven dat sterven in de auto-ongeluk de meest zinloze dood is, die er bestaat.
En zo staat dit boek vol van de soms serieuze, komische en dan weer ironische verhalen. Nog eentje dan: wist je dat Pythagoras – die onder andere bekend stond om zijn theorie over de heiligheid van bonen – achtervolgd werd en terechtkwam in een bonenveld. Vervolgens werd hij daar ingehaald en vermoord, want hij wilde de bonen niet vertrappen. Nog een, en nog een, het is een boek dat je graag in een keer uitleest.
Critchley geeft het geheel dus weer met de nodige luchtige humor, hetgeen misschien ook wel nodig is bij een dergelijke chronologie. Zelfspot schuwt hij ook niet, zo staat in het begin aangegeven dat hij ‘naar verluidt Chief Philosopher van de International Necronautical Society’ is.
Het is een breed overzicht dat zich uitstekend leent voor een bloemlezing, mocht je geïnteresseerd zijn in de dood. Tja, wie is dat niet tegenwoordig? Dat moet Critchley ook gedacht hebben, want het is hem er uiteindelijk om te doen te laten zien dat onze angst voor de dood iets van alle tijden is, waarbij de acceptatie de enige verlossing brengt. Die bevrijding is volgens hem iets dat de filosofische dood ons bij uitstek kan geven.
Toch is er ook ruimte voor een meer persoonlijke noot. De laatste denker die de revue passeert, is zijn leermeester, Dominique Janicaud. Dat is nog eens het beste bewaren voor het laatst. Voor Critchley een mooie afsluiter die het mogelijk maakt om erop te wijzen dat de dood toch een heel lastig en belangrijk onderwerp is, voor iedereen, niet alleen voor filosofen.
Win een exemplaar van Over mijn lijk
Beste internetvriendjes en -vriendinnetjes,
Momenteel is het mogelijk om dit boek te winnen. Uitgeverij Scriptum is zo vriendelijk geweest 10 exemplaren beschikbaar te stellen voor verloting onder de lezers van deze site. Wat moet je doen? Het is heel simpel: mail je naam naar wedstrijd@sharonhagenbeek.nl onder vermelding van “Over mijn lijk” en je maakt kans.
Er zijn in totaal 10 boeken te winnen, die worden verloot onder de inzenders. U kunt meedingen tot 28 februari 2011. De winnaars zullen vanaf begin maart bekend gemaakt worden op deze pagina. Winnaars krijgen hierover via mail eerder bericht. Over de uitslag kan niet worden gecorrespondeerd.
De winnaars zijn bekend:
Kelvin de Veth, Mariska Jelten, Chris Martens, Coen Cransveld, Evelin Mari del’Isle, Anne van der Horst, Pim Lemmens, Marit de Boer, Berendina Jaasma en Jan Dirk Snel zijn de gelukkige winnaars. Zij zullen binnenkort een exemplaar toegestuurd krijgen.
Verder wordt iedereen bedankt voor het meedoen!