Sharon Hagenbeek is Watching You!

My Way to Phenomenology – Heidegger

door

Door dit essay is de lezer in staat meer inzicht in Heidegger te krijgen. Het is een autobiografisch stuk, waarin Heidegger zijn fascinatie met Husserl beschrijft en waarin hij aangeeft hoe hij zich tot Husserls fenomenologie verhoudt, beginnend bij de vereniging van hun denken tot het eigen maken van de fenomenologie.
In het begin studeerde hij theologie en hij las filosofie ernaast, omdat hij die mogelijkheid had. Hij begon met het lezen van Husserl, omdat hij in diens werk een uitleg van Franz Bretano verwachtte. Hij vond zijn oplossing niet, maar hij zocht op de verkeerde manier. Hij bleef gefascineerd door Husserl.
Toen is hij gestopt met zijn studie theologie om al zijn tijd te kunnen wijden aan de filosofie. Er werd hem door Carl Braig uitleg gegeven over de spanning tussen ontologie en de speculatieve theologie als de structuur van metafysica. Hij las Husserl hernieuwd, omdat hij Husserls invloed steeds duidelijker zag in ander werk. En weer bleef hij gefascineerd achter na het lezen van Husserls werk. De vraag die hem bij bleef, was hoe de fenomenologie uit te voeren was als procedure.
In het eerste volume van Husserls Logical Investigations las hij een weigering van psychologisme in logica, doordat erin wordt aangetoond dat de doctrine van denken en kennis niet gebaseerd kan zijn op de psychologie. In de tweede volume leest hij de omschrijving van bewustzijnsakten die essentieel zijn voor de constitutie van kennis. Dit maakt het weer een psychologie. Voor Heidegger blijft het dus onduidelijk wat de fenomenologie precies is, als het niet logica of psychologie is. In 1913 vindt hij een antwoord op deze onduidelijkheid en zijn andere vragen bij het werk van Husserl, in het dan gepubliceerde werk: Yearbook for Philosophy and Phenomenological Investigation, met als editor: Husserl en gepubliceerd door Max Niemeyer.
Transcendentale fenomenologie is de fundamentele wetenschap voor de filosofie. De subjectiviteit van kennis is neergezet als transcendentaal. Met de begrippen subjectiviteit en transcendentie is de fenomenologie in de traditie van de moderne filosofie gestapt, op zo’n manier dat de transcendentale subjectiviteit een meer originele en universele definitie via de fenomenologie heeft gekregen.
De bewustzijnsakten worden door de fenomenologie gestructureerd onderzocht tezamen met het onderzoek naar de objectiviteit van de in die akten ervaren objecten.
Husserls eigen programmatische verklaringen en methodologische presentaties versterken de misconceptie dat door de fenomenologie een begin van de filosofie geclaimd wordt. Hoe meer Heidegger vat krijgt op de fenomenologie des te slechter is hij in staat zichzelf nog los van Aristoteles of de oude Grieken te zien. Een nieuw begin is dan dus zeker niet meer mogelijk.
De fenomenologie beschouwt de manifestatie van de zelf van de fenomenen als bewustzijnsakten. Deze manifestatie is oorspronkelijker gedacht bij Aristoteles en de andere Grieken als aletheia, de onverborgenheid van dat wat nu en hier is. Dat nieuwe begin is dus eigenlijk een hernieuwd ontdekken van dat wat de Grieken al benoemde en wat dus aan het daadwerkelijke begin van de filosofie stond.

Dit bracht Heidegger op de vraag naar het Zijn van de zijnde die hier en nu onverborgen zijn. Zijn zoektocht bleek groter te zijn dan hij had gedacht. Met het uitbrengen van Sein und Zeit in 1927 vond Heidegger erkenning voor zijn werk, het resultaat van zijn zoektocht.

In het jaar erna begon hij te werken aan het Festschrift ter ere van de zeventigste verjaardag van Husserl. Terugkijkend vertelt Husserl dat het de nodige tijd heeft gekost voordat iemand (Wilhelm Dilthey) zag hoe belangrijk zijn werk was. Het zou de spirit van de komende eeuw bepalen. Nadat zijn werk een tijd werd doodgezwegen, wordt ook het werk van Heidegger weer herdrukt.
En nu lijkt die eeuw over. Het wordt al als verleden tijd beschouwd, net als andere scholen. Het is echter geen school. Het is de mogelijkheid van het denken, en terwijl de tijden veranderen blijft dat het.

Samenvattingen

 
 
 

2 reacties tot nu toe ↓

  • 1 roel // 11 mrt 2009 at 09:26

    misschien een wat triviale vraag maar ik ben erg benieuwd waarom je vindt dat Heidegger als verleden tijd wordt beschouwd? Voor zover ik weet wordt ‘ie overal gelezen

  • 2 Sharon Hagenbeek // 11 mrt 2009 at 10:14

    Beste Roel,

    Waar staat dat ik hem tot het verleden beschouw? Hoezo zou ik vinden dat Heidegger tot het verleden behoort? Ik kan me niet voorstellen dat ik dat zou zeggen – zeker aangezien ik zelf wil afstuderen op Heidegger en Sartre!

    Misschien dat je mijn blogpost niet begreep – het is een samenvatting van een tekst van Heidegger – my way to phenomenology. Heidegger spreekt over fenomenologie dat onterecht tot het verleden wordt gewaand.

    Groet,

    Sharon

Reageer

Comment: