Deel 1: The Work  of Reform
Hoofdstuk 2: The Rise of the Disciplinary Society

Er groeit een toenemende belangstelling voor de natuur om haarzelf en de manifestatie van God in de natuur sterft af. Dit proces begint vroeg en doorloopt een aantal fasen. Het is een cruciaal aspect van de ‘Renaissance van de twaalfde eeuw’. Vervolgens is er een andere belangstelling voor de natuur bij de nominalisten van de vijftiende eeuw. Daarna is er nog weer een andere vorm te vinden bij de humanisten van de Renaissance, alvorens de wetenschappelijke visie van de zeventiende eeuw werd ingezet. Om ‘tenslotte’ uit te komen bij het moderne secularisme met het exclusieve humanisme. Deze lineaire theorie doet geen recht aan de autonome elementen. Wat de lineaire theorie kan verklaren is de wijze waarop de verzelfstandiging van de natuur een eigen vorm van devotie mogelijk maakt. Wat aan die vorm ontbreekt is het besef van het universum als geordend geheel dat later vorm krijgt. Maar de maatschappelijke basis begrijpen betekent niet dat we afbreuk doen aan de prominente plaats van de religieuze motieven die hier werkzaam waren. De nieuwe belangstelling voor de natuur was geen stap uit de religieuze zienswijze, zelfs niet gedeeltelijk; ze was een mutatie binnen deze zienswijze. Dat de autonomie van de natuur ten slotte als koren op de molen van het exclusieve humanisme ging dienen, is beslist waar. Dat de vaststelling van die autonomie al een stap in die richting was, is volkomen onwaar. Heidegger heeft de vraag naar de ‘betekenis van het zijn’ aan de orde gesteld. Het gewoonlijk onuitgesproken achtergrondbegrijpen van entiteiten, dat van tijdperk tot tijdperk kan verschillen, werd uitgesproken.

Gewone leven heeft sterke achtergrond in nieuwe spiritualiteit, die toewijding moet plaats vinden in het gewone leven. Spiritualiteit toen is natuur, nu is natuur geen spiritueel gegeven meer. Dit spirituele leven moet zich afspelen in het gewone leven. De nieuwe interesse is voor God die present is in deze wereld, hij manifesteert zich hier. (Jezus/heilige Geest) Dit geeft een nieuw besef van individualiteit en van concreetheid van deze wereld. Zo gaan de Franciscanen zich bijvoorbeeld bewegen naar het nominalisme. Je moet je dus richten op het concrete leven. (Johannes Duns Scotus, Schotland, 1266 – Keulen, 1308: ditheid). Deze ontwikkeling toont zich ook op het niveau van de wetenschap: het empirisch te werk gaan (nominalisme). Ook in de ethiek staat het individu centraal. God roept de mens op om zichzelf vorm te geven, je bent een project van beschaving. Ook in de politiek is deze verandering te zien: een politieke praktijk is gefundeerd op de wil van individuen. Deze verbondenheid vinden we ook in het nominalisme.

Er is een zorg voor het individu. Het belang van deze wereld heeft spirituele betekenis. Hier moeten we de heiligheid vormgeven. Platvorm voor handelen ontstaat zo. De mens wordt gezien als een handelend wezen. Je bent zelf degene die vorm moet geven aan het bestaan. Wij zijn mensen, in het beeld van God, met een wil. Taylor ziet deze gedachte ook weerspiegeld in de kunst. In de wijze waarop men zich figuratief uitdrukt. Van abstracte iconen naar individuen. Giotto bijvoorbeeld schildert individuen op zijn fresco’s.

Wij geven namen. De gedachte ‘het bestaan van de wereld is niet afhankelijk van Gods wezen maar van Gods wil. Op een zelfde wijze hebben wij ook een wil, keuze en de verantwoordelijkheid. Dus het is ook terug te vinden in de ethiek. Aristoteles stelde dat het vast ligt in de aard der dingen. Nominalisme breekt daarmee en gaat meer empirisch naar de concrete dingen kijken. In de ethiek roept God ons om onszelf vorm te geven. Jezelf als project. Civilisatie heeft dus enerzijds te maken met het afzetten tegen het ‘savage leven’ en dat je jezelf in bedwang krijgt; je dient een beschaafd mens te worden. Het heeft ook een samenlevingscomponent, je moet het kunnen realiseren in de samenleving. Je wordt nu ook tegenover andere culturen geplaatst: kolonisering. De bufferd self sluit hiertoe aan: zelfbeheersing. Één van de elementen waarin het zelf zich sluit is het puur goede. De notie van de individu voor God: de mens moet proberen een goed mens te zijn. Civilisatie gaat richting het bufferd self. Je zet je af tegen het natuurlijke leven (het boeren- of wilde leven), het gewelddadige. Het gaat om jezelf bedwingen. Emoties in bedwang houden, zo wordt ook de samenleving geordend. Ook kwestie als kenmerk van jou tegenover andere culturen. Civilisatie wordt zo de belangrijkste notie in de kolonialiseren. Het begint met nieuwe concentratie tot God. Dus veronderstelt het geen bufferd self, want je hebt goddelijke genade modig. Sterkere concentratie op het eigen innerlijk. Waar de religieuze beweging begint gaat verder het bufferd self.  Kant is hiervoor een mooi voorbeeld, hij riep als geen ander op tot een morele orde die je zelf bereikt.

Alleen verhaal vertellen geeft een idee van wie wij nu zijn, dus daarom vanaf 1500. We verstaan onszelf vanuit een narratieve setting. Wie zijn we nu?

Het gaat om het vermogen om orde in je leven te creëren. Daarvoor disciplineren we onszelf. Op welke manier vindt disciplinering plaats?

1. Poor laws
2. Toenemende kritiek op en verbieden van uitlatingen van populaire cultuur (carnaval)
3. opkomst van de absolute monarchieën, absolute staten.
4. sterke nadruk op discipline in de ethiek, geschriften
5. nadruk op zelfdiscipline in de ethiek enz.
6. Wilsantropologie

Men wil zowel de externe wereld als ook zichzelf beheersen: de herleving van de Stoa in de vorm van de stoïcijnse ethiek als de zelfbeheersingsethiek. Het stoïcijnse denken gaat over een verband aan met het protestantisme. Calvijn: de ethiek heeft hier de neiging om de overhand te krijgen over de orthodoxie.

Voor de opkomst van de disciplinary society is voor hem de opkomst van de self-disciplined self van groot belang. De samenlevingsorde kan een weerspiegeling zijn van een natuurlijke orde, die ook in de mens kan bestaan.

Lipsius is belangrijk voor de overgang naar het contrast denken tussen savage en beschaving. Niet alleen heeft hij een ethische theorie uit dit nieuwe, reconstructieve denken verwoordt, maar ook speelde hij een leidende rol bij  de uiteenzetting van de wijze waarop deze visie in het militaire en politieke domein kon worden toegepast. Hij bedacht een gekerstend stoïcisme. Hij gaat verder dan de Stoa doordat het bij hem niet alleen een kwestie is van je plicht doen in de wereld, maar van het actief de strijd aanbinden ten behoeve van het goede. Hij gelooft sterk in onze vrije wil, we zijn verantwoordelijk en daarom moet de rede de wil aansporen tot discipline. Hij gaf dus een moreel doel dat we terug vinden in het ‘protestantse arbeidsethos’.

Naast Lipsius speelt Descartes een grote rol. Descartes is een schoolvoorbeeld van een bufferd self voor Taylor. Hij is een soort super-stoïcijn, Descartes kan zich volledig onttrekken van zijn passies. Bij Descartes vinden we een volledige scheiding van het lichaam en de geest die volgens Taylor een specifieke culturele achtergrond heeft. Ons bewustzijn verwijdert zich steeds verder van de lichamelijkheid als beschavingsproces. De gedragingen worden steeds gestileerder, gecontroleerder. Super-buffered self is de uitkomst van de disciplineringtendens (p.136).

We kunnen onze huidige toestand omschrijven door te stellen dat veel meensne nu gelukkig leven voor doelstellingen die zuiver immanent zijn; in hun bestaan houden zij geen rekening met het transcendente. Er is niet maar één oorzaak van de breuk tussen immanentie en transcendentie. Naast het streven naar orde dat impliciet was in een groot deel van de vroomheid, heeft ook de behoefte God vollediger aanwezig te hebben in het alledaagse leven, ertoe geleidt dat mensen de contexten bekleedden met  een nieuwe betekenis en een nieuwe kracht. De ironie is dat juist dit het resultaat is van devotie  en geloof, en de weg bereikt voor een ontsnapping aan het geloof voor de louter immanente wereld (p.144-145).