Sharon Hagenbeek is Watching You!

Tekstanalyse van ‘Love and Lethe’ – Samuel Beckett

door

Tekstanalyse 2006-2007
De opdracht voor deze analyse luidde: laat zien waarom je de tekst niet begrijpt. Met deze opdracht was het mogelijk deze tekst te analyseren, zoals ons geleerd was tijdens het college.

Inhoudsopgave

  1. Inleiding
  2. Narrator
  3. Karakters
  4. Focalisatie
  5. Tijd
  6. Events en Fabula
  7. Intertekstuele verwijzing
  8. Conclusie
  9. Bronnen

1. Inleiding
Deze tekst heeft, althans volgens mij, een hoge mate van onleesbaarheid. Het taalgebruik is archaïsch Engels. Woorden als syzygy en vociferated naast Latijnse en Franse uitdrukkingen tezamen met de onduidelijke narratieve lijnen en de nalatige stijl van de tekst, maakt deze tekst lastig te begrijpen. Deze tekst benaderen kan dan ook alleen met gebruik van de basisinstrumenten. Allereerst heb ik gezocht naar de Narrator en de focalisatoren. Direct is te stellen dat de Narrator zich toont als niet-karaktergebonden. Waar de Narrator zich over uitlaat is allerminst opmerkelijk. Dit, in vergelijking met de focalisatie toont een verwarrend element van de tekst. Een ander element, de tijd van het verhaal, zal ik nog behandelen alvorens ik over ga tot het bespreken van de mogelijkheden voor de  constructie van de fabula. Tenslotte heb ik uitvoerig één intertekstuele verwijzing uit de tekst bekeken, alvorens ik mijn conclusie bespreek.

2. Narrator
Geen van de karakters in het verhaal, respectievelijk Mrs. Tough, Mr. Tough, Ruby Tough of Belacqua, toont zich als Narrator van deze tekst. De Narrator is niet gebonden aan een karakter; de Narrator is dus External Narrator. Opmerkelijk genoeg bevindt hij zich niet in het verhaal van de eerder genoemde karakters, maar als bezitter van de macht om het verhaal te vertellen toont hij zich wel, het is dus een Perceptible External Narrator. Op pagina 140 lijkt hij de lezer direct aan te spreken, tot tweemaal toe (6e en 9e regel van onderen). Dit gebeurt in beide gevallen met een zelfde soort zinsverloop, wat de zinnen extra benadrukt. Ook het verband tussen deze twee zinnen wordt benadrukt door hun gelijkenis. De onderwijzende manier waarmee deze zinnen gesteld worden, doet een soort belofte voor een duidelijke vertelling, wat niet zo zeer het geval is. Op dezelfde pagina begint de Narrator een uitleg over wie Ruby is. Deze uitleg begint met: We know something of Belacqua, but Ruby Tough is a stranger to these pages, wat opvallend is, omdat het niet alleen de dialoog tussen de Narrator en de lezer toont. Ook geeft de Narrator met deze zin aan dat het verhaal langer is dan alleen dit stuk en dat de Toughs nieuwe karakters zijn en Belacqua al langer meegaat in dat totale verhaal. De Narrator gebruikt we waarmee deze zich gelijk stelt met de lezer. Maar de Narrator geeft aan dat Ruby voor de lezer nieuw is, terwijl de Narrator zelf verdere kennis heeft van Ruby, zoals op pagina 143: Ruby had always been… Het is dus een enigszins betuttelend. De Narrator drukt zich nog een keer in de we-vorm uit in de tussenliggende pagina’s. En daar lijkt de Narrator zich dan te verbinden in de we met iemand anders dan de lezer (pagina 142, regel 16). Op pagina 150 komt de Narrator nog een keer in dezelfde wij-vorm aan het woord. We state the facts. We do not presume to determine their significance. Dit toont nog duidelijker waarom de Narrator zich lijkt te verbinden met iemand anders waarmee hij een observerend instantie vormt in de we, in plaats van de lezer. Anders zou de Narrator de lezer immers een rol geven in de manier van vertellen.
Maar met wie beschouwt de Narrator zich verbonden in die we? Misschien met Belacqua, aangezien die al langer in het geheel voor komt dan in het verhaal dat hier te bestuderen is. Het is wel onwaarschijnlijk, aangezien er over Belacqua in de hij-vorm gesproken wordt en deze wel duidelijk focaliseert, maar Belacqua heeft duidelijk geen Narratorfunctie. Ook geeft de Narrator aan dat we er niet achter konden komen wat de motieven voor Belacqua’s destructieve neiging zijn.
Het wordt in de tekst niet meer duidelijk gemaakt over welke we de Narrator het heeft en hoe de Narrator en een anonieme tweede verteller in het verhaal passen. Dit is het eerste onduidelijke element van de tekst wat deze interpretatie bemoeilijkt. Op dit element kom ik later terug bij de analyse van de tekstuele verwijzing.

3. Karakters
De karakters in het verhaal zijn zoals eerder aangegeven Mrs. Tough, Mr. Tough, Ruby Tough en Belacqua. De manier waarop deze omschreven worden, voor zover dat al gebeurt, is opmerkelijk. Zo wordt Ruby omschreven door een schilderij te noemen van Magdalena (Het genoemde schilderij: Magdalena in the Perugino Pietà), en er dan bij te vermelden dat de haarkleur van Ruby wel anders is. Het plaatst de Narrator weer duidelijk in de wereld van de lezer, de wereld waarin het schilderij zich ook bevindt. De noot die geplaatst is bij de vermelding van dit schilderij is ook opmerkelijk. Grofweg wordt daarin gesteld dat het schilderij alleen in gedeelten tot zich genomen kan worden. Met geduld en een sterk geheugen kan men een totale verklaring (statement) over de intentie van de schilder. Een intentie van de schilder, gelijk de intentie van de Narrator in het verhaal, is een verwarring van de werkelijkheid zoals gecreëerd is in het verhaal van die Narrator en de werkelijkheid waarbinnen deze tekst gecreëerd is en zijn vorm kent. Een botsing tussen twee verschillende werkelijkheden.

Alvorens ik verder geheel afdwaal van de karakters, geef ik een verdere korte omschrijving van ze, in de hoop een Greimas-model op te kunnen stellen of tenminste om duidelijk aan te geven wat de functies van de karakters zijn.

  • Mrs. Tough is de moeder van Ruby en ze wil graag meer betrokken zijn in het leven van haar dochter. Ondanks pogingen meer uit te vinden, blijft zij door haar onwetendheid buiten het verhaal van haar dochter.
  • Mr. Tough, vader van Ruby; deze trekt zich terug in het begin. Hij komt terug in het verhaal bij de laatste vermelding van het huishouden van de Toughs.
  • Ruby Tough, heeft een ongeneselijke ziekte. Ze heeft al eerder afgesproken met Belacqua samen met hem te sterven, zo blijkt uit de tekst. Ze heeft haar ouders niet ingelicht. Haar personage wordt uitgebreid beschreven. Ook komt haar personage veelvuldig aan het woord.
  • Belacqua lijkt in dit verhaal niet zo belangrijk. Het belang van Belacqua wordt aangegeven door de Narrator. Niet alleen door aan te geven dat hij al langer in het verhaal is dan de andere personages, maar ook geeft de Narrator aan dat het uiterlijk van Ruby niet uitgebreider besproken hoeft te worden omdat Belacqua er ook niet veel aandacht aan had besteedt. Wat belangrijk is, is dus waar Belacqua aandacht voor heeft. Hij heeft haar dus om andere redenen.

Zelfs aannemende dat Belacqua het subject is, waar het Greimas-model voor staat, is het nog moeilijk zijn doel aan te geven. Heel expliciet wordt het niet vermeldt. Hij wil zelfmoord plegen, maar hij wil het niet bij zichzelf doen. Hij wil een zelfmoord van een ander veroorzaken. Hij heeft Ruby nodig om die reden. Hij heeft haar zover proberen te krijgen dat zij zelfmoord ‘met’ hem wil plegen. Hij heeft met haar afgesproken, althans zo lijkt (weer is de manier van vertellen enkel implicerend) dat ze beiden zelfmoord plegen. Hij heeft een pistool bij zich en zegt tegen Ruby na haar zichzelf te zullen schieten. Ruby zou in het model dus een helper of een begunstigde zijn. Als het Ruby niet lukt om zelfmoord te plegen doordat de kogel heel raar afgeschoten wordt spreekt Belacqua tweemaal over de vinger Gods. God is dan de begunstiger/macht. Ruby zegt het niet tegen haar ouders, misschien omdat zij dan als tegenstanders zouden fungeren. Er is echter een mogelijkheid om de ouders niet samen te voegen tot één instantie in het model. De vader komt twee keer voor in het verhaal. Bij het begin en bij het vertrek van Ruby en Belacqua. Hij hoeft niet per se een tegenstander te zijn. Hij geeft duidelijk aan niet gesteld te zijn op Ruby of Belacqua. Hij noemt ze slut en pup. Hij is wel de vader van Ruby, maar het is niet duidelijk wat zijn benamingen van Ruby en Belacqua als reden hebben. Haar vader kan met zijn zwijgen een helper zijn en met zijn onvrede een begunstigde.

4. Focalisatie

Alle karakters in het verhaal focaliseren stukken, maar ook de Perceptible External Narrator is een focalisator. Niet alles wat deze narrate is focalisatie, maar juist sommige stukken, zoals die stukken die de wij-vorm bevatten. Opvallend aan de focalisatie van het verhaal zijn de volgende dingen. De vader van Ruby, Mr. Tough, focaliseert maar eenmaal in het verhaal, terwijl de andere eerder genoemde karakters verschillende malen afwisselend focaliseren.
Het stuk bevat ook free indirect thoughts. Bijvoorbeeld: She could not bear to be idle (onder andere op pagina 144, regel 16). Deze zin wordt meerdere keren gebruikt, wat het juist als gedachte extra vorm geeft. De moeder biedt refresments aan, ondanks dat Ruby en Belacqua zelf niet erg beleefd naar haar toe zijn. Deze free indirect thoughts lijken haar  haar nieuwsgierigheid te benadrukken. Een problematischer voorbeeld van free indirect thought is de volgende tekst op pagina 144: …The truth was not with him (regel 21). Het is niet duidelijk of de Narrator deze gedachten koestert en deelt met de lezer of dat bedoeld is dat Belacqua het denkt. In beide gevallen is het echter de vraag welke waarheid er bedoeld wordt, hetgeen ook niet duidelijk wordt in de tekst. Meer van dit soort free indirect thoughts maken de tekst ontoegankelijk voor een goede analyse van de focalisatie.

5. Tijd
De tijd in het verhaal wordt aangegeven, maar daarnaast wordt ook duidelijk aandacht gevestigd op de verhaaltijd. Bijvoorbeeld door: It stuck the half-hour in the hall. It was half-past two, that zero hour in Irishtown… (pagina 140, regel 11). Het zero uur is de verhaaltijd vanaf daar. Het verhaal is dus begonnen om twee uur en loopt dan een half uur. De tijden voor de directe vertelling, waarin de voorbereidingen van Belacqua zich afspelen en de constatering en vaststelling van de ziekte van Ruby, worden in retroversion kenbaar gemaakt aan de lezer.
Opmerkelijk is dat de External Narrator ook aangeeft het ogenschijnlijk wrede relaas in zijn totaal in niet al te lange tijd te willen delen met de lezer (pagina 142, regel 19). De verhaaltijd lijkt dus geen directe waarde te hebben, want de Narrator had ook langer zijn tijd kunnen nemen. Waarom hij sneller het relaas verteld wil hebben laat hij echter in het midden.
Er lijken redelijk wat ellipsis plaats te vinden, zoals de tijd van de ontmoeting en de verbinding van Ruby en Belacqua, maar ook de besluitvorming en de planning van Belacqua.

6. Events en Fabula

De volgende events vinden plaats in het verhaal, welke tot een fabula benoemd kunnen worden:

  1. Ruby wordt ongeneselijk ziek verklaard;
  2. Ruby komt in contact met Belacqua en ze spreken samen af om zelfmoord te plegen;
  3. Belacqua en Ruby gaan zelfmoord plegen, maar de kogel mist door de vinger Gods.

Als dit de fabula is, dan is het een iterative story. De uiteindelijke vorm van de fabula en dus van het verhaal is echter betwijfelbaar. De Narrator heeft het, zoals eerder aangegeven, doen voorkomen alsof het verhaal meer omvattend is dan deze tekst. De Narrator verwees naar het belang van Belacqua en hoe deze door de lezer al gekend is, alvorens deze überhaupt als karakter in de tekst plaats krijgt.

Deze tekst bevat dus een fabula die waarmee op zich prima een totaalverhaal kan maken.

7. Intertekstuele verwijzing naar Tom Jones
Op pagina 143, regel 20: …Philosopher Square behind Molly Seagrim’s arras… Dit is een intertekstuele verwijzing naar het boek ‘Tom Jones’ van Henry Fielding. Square is daarin een filosoof die zijn merkwaardige gedrag (making love to Molly Seagrim) rechtvaardigt door het verdraaien van zijn filosofische noties. Tevens brengt Square de hoofdpersoon Tom Jones in diskrediet bij zijn vader. Square is een leraar van Tom.
Molly Seagrim is in het boek een ruwe onfeministische dochter van Black George, die geniet van het gezelschap van mannen en van het vechtlustig en agressief opkomen voor haar rechten. De hoofdpersoon Tom Jones heeft zelf ook een affaire met Molly. Zij overtuigt hem dat ze zwanger is van hem. Tom Jones wil echt voor haar zorgen en krijgt door zijn vader de rug toegekeerd, mede door zijn affaire met Molly. Later wordt Tom’s leven toch nog gered doordat bekend wordt dat hij niet de vader is van het kind van Molly.
In onze tekst wordt Ruby dus vergeleken met Square. Ze hoeft echter haar ideeën volgens mij weinig te verdraaien, aangezien ze toch al dood gaat. In hoeverre Ruby er echt moeite mee heeft wordt niet geheel duidelijk. Wel wordt onder andere via een free indirect thought van Belacqua (pagina 150, regel 21) duidelijk dat Ruby het misschien toch niet zou willen. Uiteindelijk is het verhaal zo dat ze het wel doet; dan gaat de vergelijking niet meer op, aangezien Square aan het einde van zijn leven juist de verlossing zoekt door zijn daden te bekennen.
Opmerkelijk is een tweede intertekstuele verwijzing naar dit boek. Op pagina 146 wordt op de tweede regel een gamekeeper genoemd. Het gaat over het aantal hazen dat deze heeft uitgezet. De vader van Molly verloor zijn baan omdat hij als gamekeeper hazen verkeerd zou hebben vermoord.
Om terug te komen op de tweede Narrator. De Narrator van het verhaal van Tom Jones heeft gelijkenissen in manier van vertellen. Deze is ook niet aan een karakter gebonden (tenminste niet in de hoofdstukken waarin Molly en Square voorkomen) en lijkt ook een gesprek met de lezer aan te gaan. Deze spreekt echter in de ik-vorm. Mogelijk zou de Narrator van Love and Lethe zich hierbij voegen. De Narrator lijkt zelfs nog een stapje verder te gaan door zijn toon in de dialoog met de lezer stelliger te laten klinken. De Narrator van Tom Jones is vriendelijk en aan de lezer vroeg wat hij verteld als waar aan te nemen. De Narrator van deze tekst gedraagt zich meer als een autoriteit. Op onderwijzende toon spreekt hij de lezer toe en geeft aan dat er geen reden is om überhaupt aan hem te twijfelen.

8. Conclusie
Met deze analyse is in ieder geval de mate van onleesbaarheid van deze tekst, gebleken. Het stijlkenmerk van Beckett is de onbegrijpelijkheid van zijn teksten. Heel begrijpelijk is waarom deze teksten de onbegrijpelijkheid bevatten. Bij de hier behandelde tekst is dit stijlkenmerk duidelijk terug te vinden. Zo zijn de verwarrende elementen die de onbegrijpelijkheid in standhouden duidelijk in de tekst te vinden. Ze krijgen een duidelijke plaats in de tekst. Ook ontwikkelen ze niet naar een opgeklaard element binnen de tekst.
Het meest verwarrende element in deze tekst is de Narrator. Hij lijkt zich in de wereld van de lezer te willen verplaatsen, zich gelijk te willen stellen met de lezer of de lezer te willen onderwijzen. De intertekstuele verwijzing naar Tom Jones geeft een manier om de Narrator te beschouwen. Men zou deze tekst als een poging kunnen zien van de Narrator om zich te voegen bij de Narrator van Tom Jones. Echter de reden hiervan blijft twijfelachtig. Eventueel zou de narrator de geldigheid van zichzelf of die andere narrator willen benadrukken.
Een tweede optie oogt om hemzelf gelijk te stellen aan die andere narrator. Dit heeft als gevolg dat het verhaal van Tom Jones vergeleken wordt met deze tekst, als een van levensvertelling. Het kan dus ook aangeven wat voor soort verhaal dit verhaal probeert weer te geven. Wiens leven er dan verteld wordt is een voor de handliggende keuze. Het leven van Belacqua zou de voorkeur genieten. De Narrator heeft meerdere malen het belang van Belacqua aangegeven.
De rol van Belacqua en zijn motieven voor zijn handelen worden ook niet duidelijk in deze tekst. Dit tweede element lijkt zelfs een conflict met de fabula op te kunnen leveren.

9. Bronnen

  1. College Aantekeningen Tekstanalyse 2005-2006 & 2006-2007
  2. Narratology, Second Edition, Mieke Bal, University of Toronto Press, 1997, Toronto.
  3. Prisma Woordenboek Engels-Nederlands, Utrecht, 2003.

Boekrecensies · Literatuurwetenschap

 
 
 

0 reacties tot nu toe ↓

  • Er zijn nog geen reacties.

Reageer

Comment: