De literatuur dient volgens Plato aan een aantal morele voorwaarden te worden gehouden, zodat zij kan bijdragen aan de opvoeding van de burgers. De opvoeding van de burgers is nodig voor het realiseren van de rechtvaardige staat. Ten eerste dient de literatuur de burgers aan te sporen te vertrouwen op het hiernamaals dat wacht op dappere zielen. Daarom dient het niet, zoals de literatuur volgens Plato wel doet, de burgers angst in te boezemen voor de dood. Indien een burger gelooft in de heerlijkheid van het hiernamaals kan deze de dood in strijd voor de staat enkel willen omarmen. Ten tweede dient de literatuur de gemoedstoestand van de burgers in toom te houden en niet mis te helpen gaan. De helden die afgeschilderd worden in de literatuur moeten niet jammerend om de doden of juist onaangedaan door een overlijden getoond worden. Het eerste toont zwakte en een verkeerde waardering van het hiernamaals. Het laatste toont verkeerde waardering van zaken en mensen. Als een held tenslotte meer geeft om zijn eigen geluk of geld dan leren de burgers dat het de eigenschap van een held is om het eigen geluk of geld na te streven. Heldhaftig gedrag zou dan niet meer het daadwerkelijke eerbare rechtvaardige gedrag kunnen zijn. Bij de tweede voorwaarde sluit ook de eis aan dat de literatuur de burgers moet stimuleren tot zelfbeheersing. Bij het onwaarachtig afschilderen van helden of goden kunnen de burgers op de gedachte gebracht worden dat een overmaat van bijvoorbeeld lachen iets is wat een goede burger kan en mag toelaten.
Ten slotte geldt dat de goden op de juiste wijze uitgebeeld dienen te worden. De goden zijn goed, en dit dient naar waarheid getoond te worden: als een schrijver de goden niet goed zou weergeven, dan zou hij namelijk over hen liegen. Als een schrijver dat zou mogen doen, dan zou deze daarmee de burger het idee geven dat liegen mag.

Lamarque en Olsen bespreken de sterke these dat ‘all literary works aspire to be part of or a necessary adjunct to moral philosophy and that it is in so far as they succeed in fulfilling this aspiration that they become good or great literary works.’  Lamarque en Olsen noemen twee bezwaren tegen deze sterke these. Het eerste bezwaar tegen deze these is gebaseerd op de universaliteit die deze these veronderstelt. De these neemt aan dat alle literatuur situaties van morele conflicten en keuzes bevat. Er kan echter duidelijk gesteld worden dat niet alle literatuur zich daar mee bezighoudt, zo wordt bijvoorbeeld aangegeven dat er ook literatuur bestaat die zich bezighoudt met de esthetische waarde van literatuur zelf. Als tweede bezwaar tegen deze these doen Lamarque en Olsen een beroep op het essentialisme wat de these veronderstelt. De lezer moet volgens deze these een bepaalde waarde aan het literaire werk toekennen op basis van een morele rechtvaardiging. Hiermee erkent de lezer namelijk de literaire essentie van het werk: een goed literair werk is in essentie een aanvulling op de ethiek. Echter, indien een lezer die essentie wil kunnen erkennen, behoeft dit weer een bepaling van wat een morele rechtvaardiging is. Problematisch is hier het feit dat helemaal niet gesteld is wat de juiste manier is van het vellen van morele oordelen.

Plato kan beschouwd worden als een voorstander van de hierboven genoemde sterke these. Plato zou het dus niet eens zijn met de twee bezwaren van Lamarque en Olsen. Men zou als antwoord van Plato kunnen verwachten dat hij zal aangeven dat hij juist een morele verantwoordelijkheid aan de literatuur wil geven. Hij beschouwt dus alle andere mogelijkheden voor de literatuur als potentieel gevaarlijk en in ieder geval verwerpelijk. Het antwoord van Plato op het tweede bezwaar zou aangeven dat de moraal die wordt aangehangen door de lezer iets is wat door een juiste opvoeding gestimuleerd wordt. De juiste morele rechtvaardigingen zijn al vooraf aangenomen als rechtvaardig en vaststaand. De literatuur heeft hierbij enkel een opvoedende functie. Er is dus geen twijfel wat de juiste ethiek is, en de ethiek is niet nodig om de literatuur te kunnen waarderen, maar de literatuur benadrukt wat de juiste ethiek is.

Share