‘Afgezien van de kleur, doet de ruwheid van de stof aan bepaalde bloemen met lichtbehaarde bloembladen denken, en dit detail is genoeg om de gedachte aan dwang en schande op natuurlijke wijze te associëren met iets verfijnds en breekbaars.’ Zo omschrijft Jean Genet het gevangenisuniform van degene die hij aanbidt: misdadigers en geweldplegers.

Zijn boek Dagboek van de Dief (oorspronkelijk: Journal du Voleur) staat vol met dit soort verbloemende omschrijvingen van de gewelddadige uiterlijkheden van schurken en hun gedrag. Zoals Jean zelf aangeeft zijn de gevoelens die hij omschrijft oprecht en naar eigen zeggen is hij trots op zijn liefde voor het gewelddadige. Hij herkent het zelfs in de lichamelijke eigenschappen van degene die hij aanbidt. Hij erotiseert misdadigers en hun daden. En zijn geliefden zijn de schoonste der schoonste door zijn roze bril. Maar Jean heeft niet een andere bril op dan wij, hij eist dan ook acceptatie. Hij wil niet beoordeeld worden en wel. Het conflict om acceptatie is er een die hij bewust doorleeft. Hij zoekt dus een manier om met zijn oprechte gevoelens die ontspruiten bij de aanblik van geweld, toch in een morele orde te leven.

Dit boek stelt ons voor de vraag naar liefde en laat ons zien dat de liefde niet automatisch moreel goed is. Maar het velt zelf ook een oordeel: er is geen alomvattende standaard voor de ware liefde. De liefde die Jean heel beeldend omschrijft is niet anders dan de liefde die jij of ik ervaren. Zijn liefdesobject is wel anders, maar dat is een kwestie van schoonheidservaring.

En zoals Jean het zelf zegt zou braaf burgerschap hem leiden tot juist voor hem het immorele.‘De schoonheid van een morele handeling hangt af van de schoonheid van haar expressie. Als men zegt dat iets mooi is, dan is de schoonheid ervan reeds een uitgemaakte zaak. Het moet alleen nog bewezen worden. Daarvoor zorgen beelden, dat wil zeggen een overeenkomst met de pracht van de fysieke wereld. Een handeling is mooi als ze een gezang uitlokt en uit onze keel doet opstijgen. Soms dwingt het bewustzijn waarmee we aan een daad denken die als verachtelijk bekend staat of de kracht van de expressie die hem moet aanduiden, ons tot gezang. Het is de schoonheid ervan die ons het verraad doet bezingen. Dieven verraden zou me niet alleen naar de morele wereld terugbrengen, dacht ik, maar ook naar de pederastie.’

Zelfs met een iets normaler object van onze affectie, zegt onze liefde dus iets over onze morele waarden. Het laat zien wat wij als schoonheid beschouwen. Het schone is dan niet universeel, maar zij is wel prachtig.

Share