Sharon Hagenbeek

Boekenkrant Column: De reisroman van wereldburgers

Sharon Hagenbeek — Tue, 02 Apr 2013 14:21:42 +0000

Vroeger gingen wij altijd naar de camping, vaak in eigen land. Als kind vond ik daar niet veel aan. Nederland was dan wel heel groot, maar het maakte nou niet echt voor een spannend verhaal later op school. Een inspirerende reisroman om de stemming te kweken had weinig zin, totdat ik zelf de wijde wereld in ging. Ik deed niets liever dan dromen over verre oorden en alles dat die dromen hielp was welkom. Na zelf enigszins gereisd te hebben zit ik nu hier. Ik heb me overgegeven aan het reizen. Ik leef een modern nomadisch bestaan (oftewel volgens het belangrijkste principe van het globalisme dat de wereld mijn thuis is); ik schrijf dit dan wel met uitzicht op mijn eigen zwembad, maar ik ben weggetrokken van waar ik vandaan kom, woon nu toevallig hier en kijk wel weer om me heen wanneer ik weer verder moet trekken.

Net als menigeen was ook ik geen fan van reizen als wel van dromen, nieuwe avonturen en voor mijzelf onbekende gebieden. Dat gevoel is niet veranderd sinds ik hier woon. Het daadwerkelijke reizen, het praktisch van A naar B komen, zal natuurlijk maar weinigen genoegen brengen. Onderweg gaan dingen mis, je mist bijvoorbeeld afslagen of hele vliegtuigen. Als je eindelijk op je bestemming bent aangekomen moet je nog maar afwachten of al je wensen vervuld gaan worden. Gelukkig is dat tegenwoordig geen probleem meer, alles is één grote reis. Uiteraard gaat het leven niet altijd zoals gepland, net als een vakantie, maar in ieder geval heb je iets meer tijd op deze aardbol en ik in deze regio specifiek. Ik ben niet permanent op vakantie hier, maar ik ben wel altijd onderweg zoals een goede nomade betaamt. Een vakantie is nu enkel een uitstapje dat je nu eenmaal zo af en toe maakt op reis, niet meer een reis op zich. Eigenlijk lees ik geen reisromans meer, ik lees verhalen die zich afspelen in landen waar ik al geweest ben of waar ik nog naar toe ga. In elke uithoek worden boeken geschreven die je tegenwoordig gewoon kunt lezen, zodat je niet meer afhankelijk bent van een daadwerkelijk verslag van iemand uit jouw hoekje van de wereld. Elke roman kan een reisroman zijn. Ik zou het genre reisroman als zodanig zelfs dood willen verklaren, vermoord door het globalisme dat de gehele literaire wereld binnen handbereik brengt, waar het niet dat een reis uiteraard altijd een prima invulling van een verhaal blijft.

Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant van april, zie: www.boekenkrant.com.

Boekenkrant Column: Te gast in de Islamitische wereld

Sharon Hagenbeek — Tue, 05 Mar 2013 11:17:00 +0000

Op zoek naar een beter begrip van de literatuur, is het meestal nuttig om de culturele context ervan te bestuderen. De Arabische cultuur verkennen is echter een lastige opgave, niet alleen vanwege de taalbarrière. Ook de reli- gie werkt hier niet mee. Een goede Moslim zal een bui- tenstaander altijd helpen, maar nooit toegang geven tot dat cruciale mystieke element. Het is een raadsel dat je weer mee terug neemt tijdens een bezoek aan deze contreien. De sluier (abaya) die de vrouwen hier dragen is het symbool dat elke Westerling er telkens weer aan herinnert dat ze het nooit (geheel) zullen snappen. Wij zien beperking van vrijheid en individualiteit, en het duurt niet lang voor onze Westerse superioriteit ons in staat stelt het mysterie onopgelost aan de kant te schuiven als onderontwikkeld en niet waardig om onze energie in te steken voor een verder onderzoek. Tijdens een vakantie hier gaat menig toerist weer net zo onwetend weg als dat hij gekomen is – ja de mensen zijn er erg vriendelijk, de zon schijnt er en ze hebben geen geschiedenis of ontwikkeling, maar wel een heleboel grote gebouwen. Zelfs als je hier woont, kun je volledig Westers blijven denken, het is ook niet alsof men aandacht wil voor zoiets persoonlijks als religie, al heeft het nog zo’n grote impact op het dagelijkse leven. Er is echter nog hoop, die zich laat vinden in ogenschijnlijke pulp. Ik heb inzicht verkregen door een chicklit, zo waar! En ik zou dan ook iedere bezoe- ker van deze regio aanraden om Girls of Riyadh van Rajaa Alsanea te lezen. En eerlijk gezegd: wat is er nou beter dan vermakelijk en simpel leesvoer op vakantie. Alsanea licht een tipje van de sluier op met haar verhaal over hoe de meisjes in de hoofdstad van Saoedi-Arabië (het land waar men conservatief religieus is), Riaad, dromen van en zoeken naar een huwelijk gevuld met liefde. Familie is zo belangrijk dat het individu slechts daarbinnen zijn volledige vorm kan krijgen. Alleen doormiddel van het familieleven, kan men leven zoals God dat bedoeld heeft. De hechtheid ont- gaat ons Westerlingen volledig, en dat is logisch. Je kunt bezoekers ontvangen in je huis, maar niet in je familie. Begrijp me niet verkeerd, als toerist hoef je deze grens nooit zelfs maar te zien. Je wordt altijd geholpen, men is vriendelijk en vertelt desgewenst over alles wat je maar wilt weten. Maar wie vraagt er ooit naar de waarde van het familieleven en wie kan die vraag ooit adequaat beantwoorden? Hier leeft men in ieder geval binnen een grote familie waar een toerist nooit meer dan de buitenkant van te zien krijgt. Ja, of je moet er in trouwen. De Arabische literatuur bood me mooie verhalen, maar tot voor kort ontgingen dit soort essentiële zaken me.

Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant van maart, zie: www.boekenkrant.com.

Boekenkrant Column: Een andere kant van Dubai

Sharon Hagenbeek — Fri, 22 Feb 2013 06:44:26 +0000

Er zijn veel manieren waarop je een land kunt ontdekken. Een goede reisgids is onmisbaar voor een eerste verkenning, maar om echt tot het hart van de cultuur te komen is meer nodig. Veel landen zijn bovendien heel divers. Dubai lijkt zelfs volledig in tweeën te zijn gedeeld: aan de ene kant bestaat het land uit een absurde bouw van grote steden en aan de andere kant is het een grote zandbak. De stedelijke kant lijkt internationale anonimiteit te bieden en zorgt ervoor dat je geheel onwetend kunt blijven over wat Dubai tot Dubai maakt. Zo is de officiële staatsinrichting Islamitisch, terwijl je er volledig Westers kunt leven: je drinkt een cocktail terwijl je vanuit de verte de vage klanken van een moskee hoort. En na een paar dagen valt het je in de Mall ook niet meer op dat sommige mensen traditionele kledingdracht dragen. De woestijn lijkt nog minder bloot te leggen. En masse vertrekken de toeristen uit de gigantische superluxe hotels de woestijn in om Dubai te ontdekken door middel van een kamelenrit, dunebashing of sandboarden. Aangekomen op een kameel kijk je om je heen, maar wat zie je dan? Hier heb je geen groene natuur, enkel uitgebreide zandvlaktes – je ziet zand, heel veel zand en niets anders dan zand. Wat er al aan geschiedenis was, is al lang weer vergaan, zo lijkt. Het is dan ook makkelijk om te concluderen dat deze kant van Dubai niets betekent en dat je naar het bebouwde gedeelte moet kijken voor de Dubaiaanse cultuur. Ik wist ook niet wat ik ermee aan moest, totdat ik de gedichten van een lokale Indiase dichteres en debutante, Geeta Chhabra, tegenkwam. In haar An Indian Ode To The Emirates, allerlei gedichten over de Burj Khalifa (het hoogste gebouw ter wereld) en andere stedelijke gezichten van Dubai, maar ook over het alomvattende zand. Chhabra weet haarfijn de vinger op de gevoelige plek te leggen; ik kijk naar de woestijn en zie een keiharde lege natuur waarin niet te overleven is, waar geen groen blaadje te ontdekken is. Men weet hier echter precies nog hoe je moet volharden in lastige omstandigheden, die kennis is verweven in de cultuur. Zo gaat men hier niet alleen maar gesluierd vanwege (oubollige) religieuze redenen. Iedere expat die een echte zandstorm heeft meegemaakt, weet dat maar al te goed. Een meter voor je uit zie je al niets meer en het zand komt overal. Misschien nog wel het belangrijkst: al dat zand is funest voor je haar. En nu het ook hier winter is, is het weer zover. In Nederland valt er sneeuw uit de hemel, in Dubai komt het verraderlijke zand van alle kanten. En het enige wat je dan denkt is: had ik ook maar een sluier.

Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant van februari, zie: www.boekenkrant.com.

Boekenkrant Column: Het oude vertrouwde literaire racisme

Sharon Hagenbeek — Sat, 08 Dec 2012 17:44:51 +0000

Thuis is mij gelukkig altijd geleerd dat het slecht is om te discrimineren en ik voelde me stiekem zelfs een beetje trots nadat ik naar Dubai verhuisd was. In tijden als deze had ik er geen moment bij stilgestaan dat ik naar een Arabisch land verhuisde. We kennen allemaal het beeld van de Islamitische wereld als een regio van extreme ideeën; waar alle niet-Moslims onwaardig zijn, en vrouwen ondergeschikt zijn aan de man. Schrikbeelden uit Saudi-Arabië, zoals in de internationale bestsellers van Jean Sasson over de Saudische prinsessen; of de dramatische verhalen uit de collectie Bewogen Vrouwenlevens van Uitgeverij Arena. Het leest allemaal makkelijk weg, maar ze voeden ook onterechte misconcepties over de regio. Hier in Dubai valt het allemaal nogal mee; Dubai is zozeer een melting pot van culturen dat de Emiratische bevolking zelfs een minderheid vormt. Toch ben ik waarschijnlijk meer racistisch nu dan ik ooit geweest ben in Nederland – maar niet naar de Arabieren. Als je problemen hebt en vriendelijke mensen zoekt, dan moet je bij een Arabier aankloppen – die helpen altijd, ze moeten niets weten van een betaling, en na afloop zullen ze je nog net niet bedanken dat ze je mochten helpen. Als je een vrouw bent zit je helemaal goed; Arabische mannen dragen vrouwen op handen. Dat is wel anders met het merendeel van de mensen waar je mee te maken krijgt. Die zijn Indiaas, Pakistaans, Sri Lankees of Filippijn; de arbeiders. Ze bouwen de gebouwen, ze zorgen ervoor dat alles er spik en span uitziet, ze bedienen je bij je zwembad, ze bereiden je eten, ze helpen je in de winkel en ze geven je de wekelijkse massage. Ze doen letterlijk alles voor geld, en tegelijkertijd naaien ze je een oor aan waar je bij staat. Zonder blikken of blozen wordt de prijs verdubbeld omdat je Europees bent, zelden komen ze hun afspraken na en als je ze vooraf betaalt, zie je ze gewoon nooit meer terug. Ze hebben geen enkele moeite om een toneelstukje met tranen op te voeren om nog wat extra geld los te peuteren. Als je niet boos wordt, dan hebben ze maling aan je. Je kunt dan ook maar beter gelijk laten zien dat er niet met je te sollen valt, ondanks dat je ze liever minder zou discrimineren, ze eerlijker en vriendelijker zou willen behandelen. Het voelt als een noodzakelijk kwaad: je komt de dag niet door als je geen onderscheid maakt op basis van nationaliteit. Het doet bijna verlangen naar Sassons horrorverhalen. Dan zijn de Arabieren tenminste weer de grote schurken. Voor een Nederlander is dat een veel comfortabeler soort racisme.

Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant van december, zie: www.boekenkrant.com.

Lezing: Simone de Beauvoir

Sharon Hagenbeek — Mon, 19 Nov 2012 08:47:25 +0000

Al is ze voornamelijk bekend om haar relatie met Jean-Paul Sartre en om haar bijdragen aan het feminisme en in de literatuur, toch heeft Simone de Beauvoir (1908-1986) ook een cruciale rol gespeeld in de existentialistische filosofie. In haar bekendste werk De Tweede Sekse ontwikkelt De Beauvoir een revolutionair gedachtegoed – de vrouw werd tot de verschijning van dat boek in 1949 gezien als de Ander. Daarnaast schreef ze heel veel andere werken, waaronder het filosofisch werk, Pleidooi voor een moraal der dubbelzinnigheid uit 1947. Beduidend korter van tekst, bevat dit boekje een misschien wel belangrijker gedeelte van haar filosofie.

Zondag 9 december 2012 geef ik een lezing over Simone de Beauvoir en haar denken tijdens het Filosofiecafé Wageningen. Het Filosofiecafé Wageningen is een initiatief van het Humanistisch Verbond De Grift Vallei en wordt gesteund door de medewerkers van de Leerstoelgroep Wijsbegeerte van de Wageningen Universiteit. Het Filosofiecafé Wageningen vindt plaats in café Loburg, Molenstraat 6, 6701 DM Wageningen. De aanvangstijd is 14.00 en het Filosofiecafé duurt ca. 2,5 uur. De toegang is gratis, maar een kleine donatie van ca. 5 euro wordt op prijs gesteld (om het Filosofiecafé Wageningen draaiende te houden).

Aanbevolen literatuur (optioneel):
Een inleidend boek zoals:
-          Ursula Tidd: Simone de Beauvoir, Critical Lives, Reaktion Books, 2009
-          Joke J. Hermsen (red.): Simone de Beauvour, Alles welbeschouwd, Klement/Pelckmans, 2008
-          Claudia Card (editor): The Cambridge Companion to Simone de Beauvoir, Cambridge University Press, 2003

Of een filosofische tekst van De Beauvoir:
- Pleidooi voor een moraal der dubbelzinnigheid/The Ethics of Amibguity
- De Tweede Sekse

Of een literair werk van De Beauvoir:
-          De Manderijnen
-          Uitgenodigd (L’invitée)
-          De Gevoelige Leeftijd/Monoloog/De Gebroken Vrouw, drie novellen

Boekenkrant Column: Het Hier en Nu

Sharon Hagenbeek — Mon, 05 Nov 2012 11:14:11 +0000

Vorige maand was ik nog in Beiroet, aan het genieten van de culturele vermengingen tussen Oost en West, verbaasd over de gemoedsrust die de Libanezen leken te bezitten over onrusten in het buurland Syrië. Sindsdien zijn de problemen helaas dan toch overgewaaid naar Libanon, de bom is letterlijk gebarsten (het begon de afgelopen maand met het ontploffen van een autobom in naam van de Syrische dictator Assad). Elke plaats heeft geschiedenis, elke oorlog die zich er afspeelde heeft oorzaken, maar het blijft op een rare manier te ver weg. Als je je er niet middenin bevindt, kun je alleen maar proberen het je voor te stellen. Het is net zo zeer lastig om de twee kanten van een verhaal goed te zien. Sommige conflicten lopen zo hoog op met als resultaat een hete brij waarvan niemand meer weet hoe het nu precies ontstond. Er sprake van vermenging van het nu en alles wat eraan vooraf ging. Er is misschien nog wel wat over van wat er was, maar dat is niet meer wat er nu is. Dat geldt voor het conflict tussen Oost en West, maar ook voor de spanning tussen magie en realiteit. In de literatuur van het magisch realisme is er ook sprake van een mix van magie en realiteit. Je wordt erdoor als lezer van de wijs gebracht, de realiteit moet plaatsmaken voor iets waar het normaal gesproken geen ruimte voor heeft, met als surrealistisch effect dat het onrealistische soms zelfs meer zegt over de werkelijkheid dan de feiten zelf.

Het zal mij vast niet in dank worden afgenomen dat ik zoiets serieus als de problemen rondom het Midden-Oosten gelijk stel aan de tegenstelling van magie en realiteit – Salman Rushdie kreeg twintig jaar geleden als bedankje een fatwa over zich uitgeroepen. Die gebeurtenis heeft zijn leven bepaald, blijkens zijn autobiografische boek van Salman Rushdie, Joseph Anton, een memoir, dat eind september verscheen. Dat verhaal wordt constant onderbroken door allerlei kleinere verhaaltjes binnen de vertelling – allemaal stukjes die hebben bijgedragen aan het geheel. Net als in het magisch realisme wordt het verhaal onderbroken door fragmenten die tegelijkertijd het geheel bepalen. Met zijn opmaken van de rekening blijkt maar weer eens hoe ver hier en nu van elkaar gescheiden kunnen zijn. Maar weinigen worden zo in het het hier en nu geplaatst als Rushdie. Hij is de schrijver die de spanningen tussen Oost en West belichaamt, het kruispunt tussen heden en verleden, tussen werkelijkheid en fictie. Hij bevond zich middenin het moment waarop alles samenkwam en veranderde – dat moment heb ik niet meegekregen in Beiroet, ik was daar enkel vooraf. Sindsdien is de situatie compleet omgeslagen, het hier en nu zijn er samengekomen. Het realistische nu heeft alle eigenschappen van de magie – zo was er nog geen conflict, zo is het oorlog.

Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant van november, zie: www.boekenkrant.com.

Boekenkrant Column: Een Hommage

Sharon Hagenbeek — Mon, 01 Oct 2012 10:17:01 +0000

Toen ik nog in Nederland woonde zorgde het lezen van een pre-vakantie boek ervoor dat ik met meer spanning uitkeek naar de reis. Kafka is Praag, Sartre is Parijs en Dickens is London, om zo maar eens wat te noemen. Eenmaal aangekomen hoopte ik telkens weer dat de stad me net zoveel zou vertellen als de verhalen hadden gedaan en ik werd daarin nooit teleurgesteld, al was het soms een beetje zoeken. Als de sfeer van het boek niet genoeg resoneerde in de stad ging ik vaak zelfs op zoek naar markante gebouwen uit het boek. Dus toen ik onverwachts de kans kreeg om het Midden-Oosten verder te verkennen met een bezoek aan Beiroet in Libanon, ben ik gelijk de boekenwinkel ingedoken. Tot mijn grote genoegen vond ik daar House of Stone van de Libanees Anthony Shadid (Pulitzer prijswinnaar die begin dit jaar overleden is tijdens het uitoefenen van zijn journalistieke werk rondom de crisis in Syrië), een prachtige weergave van hoe oorlogen en conflictspanningen verweven zijn door alles, de geschiedenis, de cultuur, het landschap, de gebouwen en zelfs het familieleven. Na het lezen zag ik voornamelijk op tegen alle herinneringen aan de oorlog waarmee ik geconfronteerd ging worden in Libanon. Misschien ter verdediging werd ik zelfs een beetje cynisch. Het was tenslotte ook het zoveelste verhaal uit een conflictregio waaruit maar weer eens blijkt hoeveel er verloren is gegaan. Aangekomen in Beiroet werd mijn vrees al snel waarheid. Het eerste wat me opviel waren de vele kogelgaten in de gevels en de militairen met geweren in elke straat. Zij waren er ter anticipatie van de onrusten die elk moment konden uitbreken. Ik vond het ronduit absurd hoe iedereen ogenschijnlijk zorgeloos leek door te gaan met het dagelijkse leven, terwijl er onheil vanuit het buurland Syrië dreigde over te waaien. Ik wist niet wat ik ervan moest maken, tot ik mij The Italian Hours van Henry James herinnerde. Daarin beschrijft hij zijn impressies van Italiaanse streken, waaronder Venetië. In die stad leeft men op geleende tijd, aldus James. Men is zich bewust van de glorie die Venetië zou kunnen hebben als zij in alle eren hersteld zou worden, maar ze wordt niet gered, ze vergaat langzaam maar zeker – en dat is nog net zo waar honderd jaar later. Ondanks dat hun huizen vervallen en hun toekomst geen rooskleurig Hollywoodverhaal is, zien de Venetianen het leven anders – ze nemen het zoals het komt en ze gaan verder. Daarmee zijn ze volgens James beter af dan de meesten van ons. Dat is ook hoe de Libanezen met de conflicten in en rondom hun land omgaan. Hun schrijvers doen dat niet anders, telkens laten zij zien dat zelfs zoiets als een bloeddorstig conflict nog niet het menselijke leven kan bepalen. Keer op keer, schrijven zij boeken die een hommage zijn aan het leven, niet aan de teloorgang.

Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant van oktober, zie: www.boekenkrant.com.

Boekenkrant Column: Betekenisvolle Verbeelding

Sharon Hagenbeek — Tue, 04 Sep 2012 16:57:39 +0000

De Arabische lente heeft het Midden-Oosten op z’n kop gezet. Niet langer is de macht van het staatsapparaat vanzelfsprekend. Veranderende tijden zorgen er niet alleen voor dat de toekomst positief tegemoet gezien wordt, maar ook dat men literatuur uit vervlogen tijden uit de kast haalt. Door jarenlange censuur repte geen krant of wetenschappelijk onderzoek over de problemen van het bestuur – alleen historici en literatoren zullen daar inzichtvolle terugblikken op kunnen bieden. Voor een inkijk in dat afgrijselijke verleden, zal door de bevrijde Arabieren ongetwijfeld gewezen worden naar is Eigen Vuur van Alaa al Aswani (naar het Nederlands vertaald door Jan Jaap de Ruiter). Het boek staat vol met iconische beelden van de aangrijpende realiteit die het leven van de Egyptenaren heeft geteisterd. Het is een kunst als een schrijver je meerdere blikken op onvergetelijke momenten kan geven. Dat talent om het onbekende te belichten, heeft Al Aswani in overschot.

De personages die zijn opgetekend in het boek hebben allemaal te lijden onder het strenge regime. Vele levens werden geruïneerd door de wandaden van de machthebbers en dat kon Al Aswani niet langer tolereren. Hij werd medeoprichter van de politieke beweging Kefaya die later een platform zou bieden voor de protesten tegen de toenmalige president van Egypte, Hosni Moebarak. Tegelijkertijd ziet hij als schrijver wel een belangrijk verschil tussen fantasie en realiteit. Zo opent ook het genoemde boek, dat zelfs op waarheid gebaseerd is, met een woord vooraf dat geheel gewijd is aan het aanbrengen van een duidelijke scheiding tussen het echte leven en de verbeelding. Volgens Al Aswani is een auteur geslaagd als hij in staat is om zijn lezer zover te krijgen de werkelijkheid en fantasie te vermengen. Met zijn inleidende betoog geeft hij ons onbedoeld een nog belangrijker karakter: een auteur die gebukt gaat onder het bewind, die de taferelen als poëtische drama’s wilde optekenen en die enkel iets moois wilde maken van de alom heersende kommer en kwel. Dan maar niet geaccepteerd. Zo goed en zo kwaad als het gaat ijvert hij voort zonder zich tegen te laten houden door alle opgeworpen blokkades, totdat de daadwerkelijke verlossing komt. In de geschiedenisboeken zal dat beeld waarschijnlijk maar een voetnoot zijn; de corrupte macht overheerste alles, niet alleen de literatuur. Zelfs in zijn eigen boek is het al ondergeschikt aan de verwoeste levens waarover hij verhaalt. Toch kan je als lezer alleen maar fantaseren over wat hij geschreven zou hebben, als hij alle vrijheid gehad zou hebben.

—

Deze column is geschreven voor en verschenen in de september editie van de Boekenkrant (zie: www.boekenkrant.com)

Boekenkrant Column: Het Arabische Leven

Sharon Hagenbeek — Mon, 02 Jul 2012 10:27:33 +0000

[Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant juli 2012, zie: www.boekenkrant.com]

Een tijdje geleden liep ik over de traditionele markt (souk) in het ‘oude’ gedeelte van de stad Dubai, waar ik tegenwoordig woon. Al is Dubai nu een echte metropool, toch is het niet een eeuwenoude Arabische wereldstad zoals het Cairo waarover de eerste Arabische Nobelprijswinnaar Nagieb Mahfoez vertelt in zijn vele verhalen. Cairo staat vol met cultureel erfgoed, waardoor elk straatje 1001 verhalen te vertellen heeft, zoals de Midaksteeg die hij in het gelijknamige boek beschrijft. Veel van de vergane eeuwen zul je hier niet terugvinden, want tot een paar decennia geleden was Dubai gewoon een vissersdorp met een paar strohutjes in een land met een stammenbevolking die zo hun hele boedeltje inpakte en verderop aan de kust neerstreek als het hun niet meer beviel.

In een van de zijstraatjes raakte ik vrijwillig verdwaald, waardoor ik terechtkwam op een binnenplaatsje. Daar zag ik twee mannen op een bankje. Beiden waren gekleed in Arabische klederdracht en droegen een lang wit gewaad (kandora) en een hoofdoek (keffiyeh) met band (agal). De een lag met zijn hoofd op de schoot van de andere te rusten, terwijl ze onder het genot van een kop thee aan het praten waren. Ze zagen er tevreden uit zoals ze genoten van de warmte. De rechtopzittende man zat zelfs heel zachtjes door zijn grijze baard te kroelen. Toen hij mij ontdekte gaf hij mij bescheiden een vriendelijk knikje. De zoveelste toerist zal hij wel gedacht hebben, totaal niet belangrijk genoeg om hun sereniteit of het gesprek te onderbreken. Mahfoez’ verhalen gaan vaak over het alledaagse wel en wee van de bevolking. Ieder heeft zo zijn eigen problemen en langzaam maar zeker raakt het allemaal vervlochten met elkaar. Temidden van alle commotie blijven de hoofdpersonen gewone Arabieren. In de Midaksteeg ontkomen ze niet aan elkaar, de hitte drijft ze hun huis uit, overdag op straat en ‘s avonds in het koffiehuis.

Wat had ik die middag graag willen weten waarover die twee mannen het hadden, terwijl ze daar hun intieme onderonsje hadden. Mahfoez zou er wel raad mee weten. Ik zal het nooit zeker weten, maar ik ben er van overtuigd dat ik het gelezen heb in De Midaksteeg.

[Deze column is geschreven voor en verschenen in de Boekenkrant juli 2012, zie: www.boekenkrant.com]

Islamic Philosophy

Sharon Hagenbeek — Wed, 13 Jun 2012 08:47:39 +0000

Introduction (Part 1)
- Development of Islam
- Translation and Assimilation
Introduction (Part 2)
- Influences and translated works
- Plotinus and Theology of Aristotle
- Proclus and the Book on the Pure Good (or Book on Causes)
The start of a tradition: al-Kindī
- Al-Kindī’s Metaphysics
- Al-Kindī’s psychology
The importance of Logic: al-Fārābī
- Al-Fārābī’s Metaphysics
- Knowledge, Ethics and Logic
The combination of Kalām and falsafa: Ibn Sīnā (Avicenna)
- Logic and Metaphysics
- Ibn Sīnā’s Intuition
Philosophy at work for Islam: Al-Ghazālī
- Philosophical Ideas
Islamic Rationalism: Ibn Rushd (Averroes)
- Legion and Truth
- The Incoherence of the Incoherence
Conclusion: Question of Arabic versus Islamic philosophy