Filosofie van gisteren kan heel nuttig zijn voor de problemen van vandaag de dag. Een goed voorbeeld daarvan is het existentialisme uit de jaren vijftig. Met kernbegrippen als authenticiteit en verantwoordelijkheid is het existentialisme haar toepasselijkheid nog lang niet verloren. Zo vertelt Ruud Welten, filosoof en schrijver van boeken als ‘Zinvol geweld. Sartre, Camus en Merleau-Ponty over terreur en terrorisme’ en ‘Jean-Paul Sartre. Fenomenologie van het Niets’.

[geschreven voor het Tijdschrift voor Humanistiek van december 2009]

Portret van een schrijver en zijn werk in de literaire traditie.

Deze zomer won Dulce Maria Cardoso de European Union Prize for Literature. Deze eer werd haar toegekend voor haar tweede roman Os Meus Sentimentos. Recent werd dit boek vertaald naar het Nederlands en is het verschenen onder de titel: “Violeta en de Engelen.” Land van herkomst, Portugal ontving het boek dankbaar, en nu kan ook Nederland er dan eindelijk van genieten.

This summer Dulce Maria Cardoso won the European Union Prize for Literature. This honour was bestowed upon her because of her second novel Os Meus Sentimentos. Recently this book was translated into Dutch and released under the title: “Violeta en de Engelen.” Portugal received the book gratefully, and now Holland can finally indulge itself.

Dit jaar is de Faculteit der Wijsbegeerte opgegaan in een andere faculteit. De geschiedenis van ons eigen instituut was kort, maar krachtig. Deze verandering zal de meesten niet ontgaan zijn. Sommigen reageerden ontzet en voor anderen was het niet veel meer dan een andere naam. Geschiedenissen zoals de onze gaan te vaak verloren en hoe is het ook mogelijk om alles goed te behouden, onthouden en met name door te geven? Daarom is een gesprek met een filosoof van de oude (Leidse) stempel, prof. dr. M.F. Fresco, een verrijking aan verloren tijden.

De voorzienigheid heeft het nodige voor Peter van der Hurk in petto gehad. In het najaar van 2008 deed hij mee aan het programma Het Zesde Zintuig. Sindsdien kwam zijn leven in sneltreinvaarttempo. Gesteund door zijn familie probeert Van der Hurk er ‘gewoon normaal onder te blijven’. Dat is wat hij met zijn recent verschenen biografie probeert te laten zien.

Als schrijver in hart en nieren – en naar eigen zeggen bovenal in het brein – is de taal niet iets dat hij zomaar voor lief neemt, hij heeft er juist veel aandacht aan besteed in zijn werk. Hij maakt ons graag bewust van wat de taal representeert, waar ze vandaan komt en hoezeer we haar als de normaalste zaak van de wereld beschouwen. Ook in dit gesprek schroomt hij niet om vergelijkingen te maken tussen de muziek, zijn vertaalwerk, het toneel en zijn eigen verhalen. Het resultaat is een ode aan de taal.

Een authentieke filosoof die in staat is om veel van de menselijke persoonlijkheid ruimte te geven binnen zijn filosofie. Dat is niet alleen de omschrijving van Sartre of een ander Franse existentialist, het is ook de omschrijving voor Ruud Welten. Ook hij gebruikt het leven, zijn eigen ervaring ermee en zijn contact met anderen erin, om zijn filosofie fijn te slijpen van de ruwe diamant tot een echt juweeltje.

Van alle genres is de historische roman misschien nog wel de meest opmerkelijk. Niet loutere fictie, maar een gesitueerd verhaal. Een geschiedenis wordt tot leven gebracht. Die geschiedenis kan een simpele setting zijn, maar bij de ‘echte’ historische roman is de historische gebeurtenis vaak juist het cruciale probleem in het boek. Daarom is de vraag bij dit genre is toch zeker wel: waarom precies is dit genre zo populair? En op welke manier is de schrijver of historicus met dit genre bezig? Om wat meer zicht te krijgen op deze vraagstukken sprak Jacqueline Zirkzee met ons over haar werk als historica en schrijfster van historische romans.

Hij is één van de grotere Nederlandse filosofen die geëxporteerd worden naar het buitenland. Alom erkend en gewaardeerd geschiedfilosoof Frank Ankersmit heeft zijn vorige boek nog niet gepubliceerd en hij vertelt alweer over de volgende twee boeken die momenteel bij Columbia University Press liggen om te verschijnen in het volgende jaar. En zoals men bij zo’n hoeveelheid misschien niet zou verwachten zijn de onderwerpen waar hij over schrijft wel gerelateerd. Hij vertelt graag over de lijn die hij ziet in zijn werk en over de verbindingen tussen zijn interessegebieden. Vanuit zijn eigen ervaring met de geschiedenis neemt hij ons mee naar de kernbegrippen van zijn geschiedfilosofische werk: de metafoor, de representatie en de ervaring.

In haar appartement treffen we Sharon Hagenbeek aan achter haar antieke bureautje, zo eentje met een klep en daarachter allerlei vakjes waarachter je veel verborgen papieren verwacht met daarop nog meer geheimen. Maar als je Sharon spreekt merk je al snel dat zij weinig geheimen bewaart. ‘Ik ben bepaald niet een gesloten persoon, ik heb zelfs veel van de dingen die ik schrijf online staan.’

Met een vroeg begonnen individuele invulling van het kunstenaarschap, zoekt Peter Bastiaanssen de postmoderne onderwerpen op. Net als zijn werk is een gesprek met hem prikkelend om over de eigen invulling van het hedendaagse leven na te denken.

Dit is de verkorte versie van het interview dat eerder op deze site is gepubliceerd en zal verschijnen in het literaire tijdschrift Opspraak.

Een amicale en ongedwongen omgang maakt nog geen vriendschap. Dat hier meer voor nodig is blijkt wel als je de heren Schliesser en Grunberg over vriendschap hoort discussiëren. Naast de vraag of er sprake is van een vriendschap tussen hen beiden is het eveneens twijfelachtig wat men überhaupt onder vriendschap kan verstaan. Kun je bijvoorbeeld stellen dat een heel waardevolle uitwisseling van ideeën, een toevoeging aan je leven, of een vervulling van behoeften, dingen zijn die de omgang met een ander tot een vriendschap maken?

PJ Bruyniks is al lang een actief kunstenaar die zichzelf graag verwikkelt met het bedrijfsleven voor een contrastwerking. Ondanks dat dit voor een kunstenaar niet de meest voor de handliggende benadering van het vak is, streeft Bruyniks er juist naar om andere kunstenaars die meerwaarde te laten ontdekken. In zijn atelier middenin Amsterdam vertelt hij zijn verhaal.

Recentelijk was er veel commotie om het werk van Ellen Vroegh. Het zou dusdanig aanstotend zijn voor bepaalde minderheden dat de gemeente Ellen verzocht haar werk te verwijderen. Hierdoor was zij behoorlijk ontzet en zodoende vroeg ik haar hier om een interview.