Een authentieke filosoof die in staat is om veel van de menselijke persoonlijkheid ruimte te geven binnen zijn filosofie. Dat is niet alleen de omschrijving van Sartre of een ander Franse existentialist, het is ook de omschrijving voor Ruud Welten. Ook hij gebruikt het leven, zijn eigen ervaring ermee en zijn contact met anderen erin, om zijn filosofie fijn te slijpen van de ruwe diamant tot een echt juweeltje.

Na het einde van de tweede wereldoorlog komt Sartre’s politieke filosofie scherp naar voren. Hij reisde naar China, bezocht Cuba, schreef en sprak zich uit over de Vietnamoorlog, de Palestinakwestie, het immigratiebeleid van Frankrijk en over het kolonialisme…

De modernisten vinden dat er grote vernieuwingen nodig zijn. Daarom zetten zij zich af tegen de romantiek. Zo zagen zij de romantische vervreemding tussen de bohemien en de bourgois niet als een aan de mens verbonden tegenstelling tussen de begeeste natuur en de mens. Er is wel vervreemding maar deze is niet verbonden aan de emoties en het geestelijk leven van de mens. De modernistische vervreemding is tussen het anonieme individu en de grote stad. Dat individu houdt het geestelijke in zijn menselijkheid vast te midden van de geïndustrialiseerde, objectieve, empirisch beschrijfbare, droge en harde wereld.

Madame de Staël denkt over gevoelens en het begrip daarvoor, in plaats van de verlichting met als doel het verlichten door middel van kennis. In de literatuur (de romans) zou een uiteenzetting of schildering van het hele gevoelsleven van de mens te vinden moeten zijn. Het gaat hier om de roman als ethiek.

In zijn L’être et le néant wees Sartre’s al op de noodzakelijke existentiële psychoanalyse. In Saint Genet voert hij zo’n analyse uit op Jean Genet. Zodoende hier een analyse van deze tekst voorzien van mijn eigen commentaar.

Dagboek van de Dief stelt ons voor de vraag naar liefde en laat ons zien dat de liefde niet automatisch moreel goed is. Maar het velt zelf ook een oordeel: er is geen alomvattende standaard voor de ware liefde. De liefde die Jean heel beeldend omschrijft is niet anders dan de liefde die jij of ik ervaren. Zijn liefdesobject is wel anders, maar dat is een kwestie van schoonheidservaring.

Hij is één van de grotere Nederlandse filosofen die geëxporteerd worden naar het buitenland. Alom erkend en gewaardeerd geschiedfilosoof Frank Ankersmit heeft zijn vorige boek nog niet gepubliceerd en hij vertelt alweer over de volgende twee boeken die momenteel bij Columbia University Press liggen om te verschijnen in het volgende jaar. En zoals men bij zo’n hoeveelheid misschien niet zou verwachten zijn de onderwerpen waar hij over schrijft wel gerelateerd. Hij vertelt graag over de lijn die hij ziet in zijn werk en over de verbindingen tussen zijn interessegebieden. Vanuit zijn eigen ervaring met de geschiedenis neemt hij ons mee naar de kernbegrippen van zijn geschiedfilosofische werk: de metafoor, de representatie en de ervaring.

In haar appartement treffen we Sharon Hagenbeek aan achter haar antieke bureautje, zo eentje met een klep en daarachter allerlei vakjes waarachter je veel verborgen papieren verwacht met daarop nog meer geheimen. Maar als je Sharon spreekt merk je al snel dat zij weinig geheimen bewaart. ‘Ik ben bepaald niet een gesloten persoon, ik heb zelfs veel van de dingen die ik schrijf online staan.’

Toen Lucifer van Connie Palmen twee jaar terug uitkwam deed het flink wat stof opwaaien. In die roman omschrijft Palmen het leven van een componist en de dood van diens vrouw. Het is in deze niet de reden voor een discussie, maar de discussie zelf die ik belangrijk vind. Zoals eerder aangegeven brak de discussie ook los nadat het boek uitkwam, maar dan omdat Palmen met de waarheid gespeeld had. Belangrijker erbij is de vraag: wat is geschiedenis en wat is fictie?

Een amicale en ongedwongen omgang maakt nog geen vriendschap. Dat hier meer voor nodig is blijkt wel als je de heren Schliesser en Grunberg over vriendschap hoort discussiëren. Naast de vraag of er sprake is van een vriendschap tussen hen beiden is het eveneens twijfelachtig wat men überhaupt onder vriendschap kan verstaan. Kun je bijvoorbeeld stellen dat een heel waardevolle uitwisseling van ideeën of een vervulling van behoeften, dingen zijn die de omgang met een ander tot een vriendschap maken?

Een klein half jaar geleden was er sprake van de nodige oproer over de kunst en de bemoeienis van de politiek ermee. Er werden destijds (en nu nog steeds) werken geweigerd en kunstenaars werden bedreigd. Zodoende werd er naar de politiek gekeken om hier een oplossing voor te vinden. Dat bracht de PvdA destijds ertoe een debat hierover te organiseren. De kunstenaar, de creatieveling, de activist, kraait brand en het debat is daar als de Nederlandse redder in nood. Welkom in ons midden, toont het lastige onderwerp zijn scherpe kanten enkel als onze eigen zwakheden. Een ideologie die verdedigd wordt; een duidelijk geval van wansmaak; een helaas nog duidelijker geval van meepraterij; uit alles blijkt de daadwerkelijke vraag te zijn: wie mag en moet oordelen? En hoe voorkomen we dat het debat vervuild wordt?

Levenskunst is een serieuze bezigheid voor velen en terecht; wie wil ten slotte niet van zijn of haar leven een juweeltje maken? Door het uithangen als levensgenieter, door een goed sociaal mens te zijn en bovenal door de zelfexpressie beoefenen we de levenskunst. Deze nieuwe kunstvorm verdient minstens een vergelijking met andere kunstvormen. Wat zegt het over iemand als die zich bezighoudt met levenskunst? En wat voor kunst verwachten we van hem of haar?