Over de ontmoeting tussen Martin Heidegger en Sartre

‘Een bepaald slag mensen, koppige en geborneerde bandieten, delft telkens het onderspit: al hun gewelddaden, hun kwalijkste excessen vermaalt het humanisme tot er een witte, schuimige massa overblijft…’

Jean-Paul Sartre in La Nausée (1938)

[Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender 2011 op 9 december]

Immanuel Kant in Was ist Aufklärung? (1784)

[Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender 2011 op 7 november]

‘Vraag jezelf, en blijf jezelf vragen, tot je het antwoord vindt; want men kan een ding vele malen hebben herkend en hebben erkend, men kan een ding vele malen hebben gewild en hebben beproefd, en toch, pas die diepe innerlijke bewogenheid, pas de onbeschrijfelijke ontroering van je hart, pas die overtuigt je ervan dat de kennis die je deelachtig bent geworden je ook toebehoort, dat geen macht je die kan afnemen; want alleen die waarheid die opbouwt is waarheid voor jou.’

Sørren Kierkegaard in Of/Of (1843)
[Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender 2011 op 12 oktober]

‘Wiskunde kan gedefinieerd worden als het onderwerp waarbij we nooit weten waar we het over hebben, noch weten of het waar is wat we zeggen’

Bertrand Russell – Mysticism and Logic (1918)
[Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender 2011 op 20 september]

Mireille Calle-Gruber is director of the Centre de Recherches en Etudes Féminines et de Genres (CREF & G) and professor at the University of Paris III – Sorbonne Nouvelle, and has written a lot about the literature of amongst others Hélène Cixous, Marguerite Duras and Claude Simon. She also has written literature herself, some of her novels are: Tombeau d’Akhnaton (La Différence, 2006) and Consolation (La Différence, 2010). She was considered as one of Derrida’s personal friends. In the Honours Class Reading Derrida, she spoke about his work on literature and there subsequent discussions she had with him on the topic.

Jonathan Swift – Thoughts on Various Subjects from Miscellanies

As biographer of Jacques Derrida, Benoît Peeters admits he ‘often felt dizzy’ with the task of writing the biography Derrida. Yet, in the short time since its appearance in 2010, with its translation to English still to come next year, it has already become one of the classics for those first venturing into Derrida’s thinking. It wasn’t the first book by Peeters; in fact, he’s responsible for many titles, including biographical material about Paul Valéry and Hergé, and he is best known for his series of graphic novels, Les Cités Obscures. Peeters proved himself to be a very conscious biographer.

In Die Welt als Wille und Vorstellung komt Schopenhauer, vertrekkend vanaf het werk van Kant en Plato, uit bij twee verschillende manieren waarop we met de kennis over het leven, dat is de kennis over de wil, kunnen omgaan met die wil. We kunnen de wil bevestigen of ontkennen. Schopenhauer geeft aan dat “men niet van hem mag verwachten dat hij een van de twee houdingen voorschrijft of aanbeveelt” — en dat is opmerkelijk. Het is niet vaak dat we een filosoof tegenkomen, die zegt te weten hoe het leven in elkaar zit – en dan niet een bepaalde levenswijze voorschrijft. In deze recensie poog ik te belichten in hoeverre zijn wens om niet een van de twee levenswijzen voor te schrijven, te maken heeft met zijn visie op de wil en wat dat ons kan leren over die wil.

Albert Camus in Mythe van Sisyphus (1941)
Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender van 2011 op 11 juli

‘Roken is het symbolische equilvalent van het zich toe-eigenen van de wereld op een destructieve wijze’
Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender van 2011 op 1 juli

De Falāsifa (Arabisch voor: filosofie) betreft de Arabische of Islamitische filosofie en is van groot belang geweest voor de Westerse geschiedenis.

At Lehigh University (PA), dr. Nitzan Lebovic works as Assistant Professor of History, and holds a chair in Holocaust Studies and Ethical Values. As such, he is of course very familiar with the work of Derrida, who is pre-eminently a Jewish thinker. However, there is much more that binds him to Derrida. Lebovic wrote articles about film, literature, and the intellectual history of contemporary politics. Currently he is writing a book about German Jewish Tempoarlity. Via Derrida he learned how to think beyond the structuralistic paradigm.

Dit is een ‘recensie’ van Schopenhauers Die Welt als Wille und Vorstellung.

BREUKER, Ph. en GULMANS, J. (red.), De dichters en de filosofen, Wijsgerige aspecten van de poëzie in Nederland rond 1900. Leeuwarden, Friese Pers Boekerij bv, 2008, 21 x 14, 159 p., € 16,50.
[deze recensie is geschreven voor het Tijdschrift voor Filosofie, Universiteit Leuven]

Filosofie van gisteren kan heel nuttig zijn voor de problemen van vandaag de dag. Een goed voorbeeld daarvan is het existentialisme uit de jaren vijftig. Met kernbegrippen als authenticiteit en verantwoordelijkheid is het existentialisme haar toepasselijkheid nog lang niet verloren. Zo vertelt Ruud Welten, filosoof en schrijver van boeken als ‘Zinvol geweld. Sartre, Camus en Merleau-Ponty over terreur en terrorisme’ en ‘Jean-Paul Sartre. Fenomenologie van het Niets’.

[geschreven voor het Tijdschrift voor Humanistiek van december 2009]

Dagboek van de Dief – het verhaal over de esthetische liefdeservaring.

Recensie van Lijden aan de Tijd – Franse intellectuelen in het interbellum
Auteur: Marleen Rensen
Uitgeverij Aspekt
2009
[deze recensie is geschreven voor het Tijdschrift voor Filosofie, Universiteit Leuven]

Deze lezing heb ik uitgesproken op de 31ste Nederlands-Vlaamse Filosofiedag gehouden bij de Universiteit van Tilburg.

Dit jaar is de Faculteit der Wijsbegeerte opgegaan in een andere faculteit. De geschiedenis van ons eigen instituut was kort, maar krachtig. Deze verandering zal de meesten niet ontgaan zijn. Sommigen reageerden ontzet en voor anderen was het niet veel meer dan een andere naam. Geschiedenissen zoals de onze gaan te vaak verloren en hoe is het ook mogelijk om alles goed te behouden, onthouden en met name door te geven? Daarom is een gesprek met een filosoof van de oude (Leidse) stempel, prof. dr. M.F. Fresco, een verrijking aan verloren tijden.

Kierkegaard is zijn tijd vooruit met zijn boek Of/Of, nog steeds is het onderwerp en Kierkegaards visie zeer actueel. In dat boek zet hij op prachtige wijze de esthetische en de ethische levenswijze of keuze tegenover elkaar.