Een ogenschijnlijk lastige geschiedenis om te verhalen, weet Steven Saylor bovenal onverwacht om te zetten naar een inzicht verschaffend geheel. Zijn boek Rome is een prachtige les over de vorming van tradities en hun betekenissen.

Ik las het super ter plekke; en in Rome gelezen is het gelijknamige boek, ontluisterend en trekt het je uit het daar te vinden dagelijkse relaas om je er vervolgens met een birds eye perspective aan je lot over te laten. Ter plekke lezen is een definitieve aanrader voor als de kans zich aanbiedt.

Het boek geeft een romantische of literaire interpretatie van de ontstaansgeschiedenis van de stad. Knap genoeg is Saylor daarmee wel in staat om ons iets te leren over Rome, Italië en de Westerse mens. Een van de eerste dingen die opvalt is dat Rome al meer dan een millennium wordt geregeerd door de man met de meeste bravoure, de luidste  stem, de grootste vaardigheid als krijger: de alpha-man. Rome zelf is generatie op generatie gegroeid en geen mens is in staat om ervoor te zorgen dat het generatie op generatie goed bewaard blijft. Zoals ook een van de vele personen die door de tijd heen aan bod komen zegt:

‘Onze families zijn heel oud en onze voorvaderen hebben zoveel gepresenteerd, grote en kleine dingen verricht, schitterende en verschrikkelijke, dat het niet meevalt om ze niet door elkaar te halen! Ik denk soms dat het een opluchting zou zijn als wij allemaal tot stof zouden vergaan, zodat de rest van de wereld ons gewoon kon vergeten en door zou gaan alsof wij nooit hebben bestaan.’

In bredere context krijgen allerlei twijfelscheppende kanten van de geschiedenis een plausibele uitleg, het resultaat is een geweldige leeservaring. Zo blijkt een waarlijke overdracht van de geschiedenis tussen generaties onmogelijk.

Saylor geeft de belichaming aan de onkenbaarheid van het verleden. Hij laat haarfijn zien hoe we ondoordacht gebruiken, spreekwoorden en zelfs hele ideeën die ontsprongen zijn aan het niet meer te bevatten verleden, vandaag de dag in een hele andere context gebruiken.

De manier waarop wij omgaan met herinneringen uit het verleden is tekenend voor de onmogelijke overdracht. Eenmaal vergeten of verwaarloosd is het verval of verlies van de herinneringen iets dat we dagelijks zien gebeuren zonder dat we het ooit nog echt waarnemen. En dat is ook zo kenmerkend voor de Italianen en hoe zij omgaan met hun monumenten. Alleen als iemand er een nieuw slaatje uit weet te slaan, wordt een monument verzorgd, anders wacht alleen de vergetelheid erop. Het is wat om een rugzak vol aan verleden waar je niets mee hebt bij je te dragen, laat staan koesteren.

Natuurlijk is het vreselijk hoe de monumenten die ons toegang bieden tot een beetje kennis over het verleden worden behandeld door de Italianen, maar zoals Henry James al schreef over Venetië: “…I suddenly felt all the melancholy charm – the charm of silence and beauty and decay” is zelfs het verval overwelmend mooi en dankzij Saylor ook nog leerzaam.

Share