De Gifmengster, het derde boek van schrijfster en journaliste Hiske Dibbets, zit technisch goed in elkaar. Het is het verhaal van een verhaal in een verhaal. In de eerste laag vinden we een schrijfster die graag een succesvol verhaal wil schrijven, maar dat is haar nog niet gelukt. Voor haar geld leest ze voor een uitgeverij de ongevraagd ingestuurde manuscripten, met als doel er nog dat ene goede manuscript tussen te vinden. Wonder boven wonder vindt zij dat manuscript. Dat is echter niet de parel waar haar baas Gerard van Es op gehoopt had, hij wilde dit manuscript juist nooit meer zien. Na een ruzie loopt ze de uitgeverij uit, met het manuscript in haar handen.

De belevenissen van Trui Schimmelpenninck is de tweede verhaallijn. Het huis dat zij met haar moeder Serena Schimmelpenninck bewoonde is afgebrand. Trui is in shock en nog in die staat ontrafelt zij de geschiedenis van haar moeder en de oorzaak van de brand. De opa van Trui, bekend strafrechtadvocaat Theo Schimmelpenninck, heeft op verzoek van uitgever Van Es het verhaal over een rechtszaak geschreven, waarin hij zelf als advocaat van de dader optreedt. Maar eigenlijk hééft hij het niet geschreven; het verhaal is geschreven door zijn dochter Serena. De eer voor haar werk wordt haar echter ontzegd, de uitgever wil het manuscript alleen uitgever met de naam van Theo Schimmelpenninck erop.

Uiteindelijk zullen Theo en Serena door deze kwestie levenslang ruzie hebben. Trui ontdekt dat ze elkaar de avond van de brand nog hebben gesproken. Diezelfde avond nog overlijdt Theo en rond dezelfde tijd verongelukt Serena wanneer zij haar nieuwe verhaal probeert te verbranden. Dat verhaal is een fictioneel verhaal waarin zij haar dochter Trui de familiegeschiedenis laat uitzoeken.

Volgt u het nog? Uiteindelijk lopen de lagen door elkaar heen en zijn zij tegelijkertijd volledig gescheiden. Dit is een bijzonder vernuftige constructie die waardering verdient. Alle ogenschijnlijk onbenullige details blijken toch belangrijk voor het verhaal te zijn. Het boek leest als een detective, terloops wordt de lezer tot het oplossen van de puzzel gedwongen. Zo wordt de uitgever Van Es niet meer ter sprake gebracht en is het een complete verrassing als later zijn rol in het geheel duidelijk wordt.

De mooie constructie ten spijt, dit detectiveverhaal heeft een al te gebruikelijke focalisator van de zoektocht naar de waarheid: de dochter van een vermoorde vrouw. Daarbij wordt de lezer meegesleurd en mag die zelf ook aan de slag. Daardoor is het mogelijk en zelfs meer voor de hand liggend om als lezer totaal niet stil te staan bij het verhaal. En inhoudelijk wordt er niets meer gegeven dan een goed aangeklede detective. Waarom zou je dan als lezer überhaupt nog de vorm van het verhaal waarderen?

Deze vraag is als volgt te beantwoorden. Het detectiveverhaal is goed, net als menig detectiveverhaal. Als je het gaat analyseren, ga je het verhaal wel meer waarderen om zijn vorm. Zoals gezegd is de constructie het meest interessante element van dit verhaal. Het oogt als soepel en simpel verhaal, maar het vakmanschap toont zich al snel. Ook de zinnen zijn bevorderlijk voor het leesplezier. Ze zijn simpel en elegant. Dit boek is leuk om te lezen, niet bijzonder om de inhoud, maar wel de moeite waard door de zeer goed geconstrueerde vorm van de vertelling. Het is echter wel aan de lezer of hij die analyse uit wil voeren om de meerwaarde van dit boek te zien.

Share