Gustave Flaubert in Madame Bovary (1857)

Wat is liefde? Een van de denkers die zich dit afvroeg was Gustave Flaubert. Zijn madame Emma Bovary is ogenschijnlijk gelukkig getrouwd, maar ze voelt geen passie in haar huwelijk. Gedreven door haar verlangens stort ze zich in het ongeluk. Ondertussen beschouwt haar man Charles zichzelf de gelukkigste man op aarde met zo’n bekoorlijke vrouw. Hij spaart kosten noch moeite om haar alles te geven, maar hij heeft geen oog voor wat Emma beweegt – zo zeer dat hij niet eens haar lijden ziet. Als hij wordt geconfronteerd met de situatie, geeft Charles – terecht of niet – het noodlot de schuld.

Dit is het verhaal over het onderscheid tussen de echte liefde en de realiteit. Met dit liefdesverhaal toont Flaubert ons een aloud probleem. Plato onderscheidde al het houden van iemand om wie diegene is, en het willen bezitten van een ander om diens waardevolle eigenschappen. De eerste variant is te vergelijken met de liefde volgens Emma en de tweede met die van Charles. Hij houdt wel eindeloos veel van haar, maar enkel om haar bewonderenswaardige verschijning, en juist dát is betekenisloos voor haar. Wie houdt er nu meer van de ander? Daar laat Flaubert zich niet over uit; volgens hem kent de liefde alleen maar verliezers.

[Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender 2011 op 23 augustus]