Geacht faculteitsbestuur en examencommissie,

Niet eerder schreef ik aan uw instituut een verzoek dat meer iets weg heeft van een oproep. Vandaar dat deze mail mede gericht is aan het faculteitsbestuur en niet alleen aan de examencommissie. Ik hoop u met het onderstaande te kunnen bewegen tot redelijke heroverweging van de opkomstplicht zoals u die nu doet gelden, aan de hand van mijn persoonlijke situatie als casus.

Het geval wil dat ik een lezing mag geven op de 31ste Nederlands-Vlaamse Filosofiedag (die in een samenwerkingsverband van de Nederlandse en Vlaamse Universitaire filosofen jaarlijks georganiseerd wordt), ditmaal gehouden op de 30ste oktober aan de Universiteit van Tilburg. Ik heb gemakshalve – en hopelijk om meerdere redenen terecht – aangenomen dat mijn toelating hiertoe als goed nieuws beschouwd, tenslotte staat één van uw studenten alles wat zij heeft mogen leren van u, haar visie te verkondigen.

Graag draag ik dan met trots uit dat mijn ontwikkeling tot filosofe mede tot stand is gekomen door uw onderwijs dat ik genoten heb. Onderwijs dat zich niet alleen kenmerkt door de fysieke overdracht van prachtige ideeën van vermaarde denkers, maar waarin men zich bewust didactisch verantwoord bezigt ten behoeve van de bekwaamheid van jonge filosofen, de volgende generaties die in de toekomst hun verantwoordelijkheid moeten kunnen nemen in het maatschappelijk debat, aldus dhr. de Munk over een toekomstige verdediging van Islamitische filosofie. Die jonge filosofen dienen dus niet alleen te voldoen aan de opkomstplicht, zij dienen in staat te zijn deel te nemen aan het debat blijkens uw eigen onderwijsreglement, en volgens dhr. de Munk moeten zij zelfs verantwoordelijkheid dragen voor de richting van dat debat.

Ik ben deel van die nieuwe generatie. Dat ben ik niet door verplichting, maar door keuze en hopelijk tot uw genoegen. Helaas wordt mij de vrijheid niet gegeven om een eigen stem, een eigen visie te ontwikkelen. Ik word gehouden aan de opkomstplicht, gezegd zou kunnen worden dat uw studenten als een kleuter behandeld worden. Het verzaken van die plicht betekent in mijn geval niet mijn BA afronden dit jaar, aangezien dit vak een van de zes vakken is die ik nog moet afronden. Nu wordt het tweede inleidende tekstcollege van mevrouw Martijn gegeven op de 29ste en ik mag niet hiervoor afwezig zijn, zo werd mij eerder gemeld. Tot dusver hoef ik van uw opleiding geen tips en trucs te verwachten, wel kan ik een beperking van mijn leermomenten verwachten.

Immers voor een meer bekwaam filosoof als uzelf geldt ongetwijfeld dat u waarschijnlijk niet de dag voor een lezing nodig heeft voor uw gemoedsrust; ik, een zelfstandige jonge academicus die zich wil bekwamen in deelname aan het filosofische debat, daarentegen heb die tijd wel degelijk nodig voor mijn eerste filosofische lezing. Niet eerder sprak ik voor een publiek van medefilosofen en momenteel voel ik mij hier niet in gesteund. Wat is tenslotte één college met het oog op de les die ik uit het geven van mijn voordracht kan halen? Is uw onderwijs niet bedoeld om mij op deze manier te bekwamen? Immers, het gehele proces, de voorbereiding, de te maken keuzes, de oefening, de laatste zenuwen, de uiteindelijke ontknoping en met name de gelatenheid zijn allen deel aan die groei.

Nadat ik de studieadviseur benaderd heb, ik aangedrongen heb dat ik onder geen beding mij laat dwingen – hetgeen dat juist zorgt voor een vervelende gemoedstoestand in deze leergang – heb ik te horen gekregen dat ik dan toch nog een ‘flinke opdracht’ kan krijgen. Een opdracht die ik meer dan graag aan neem en welke ik eerder reeds had geopperd als oplossing, maar toen niet kreeg. U hoeft namelijk niet te denken dat uw studenten zich er graag makkelijk van afmaken, de meest plezierige weg kiezen of dat uw studenten niet elke mogelijke lering aangrijpen. Mocht u dat toch denken met wat voor onderwijs bent u dan nog bezig? En, verwacht u dan ook nog maar één bekwame filosoof onder uw studenten te vinden? Op deze wijze lijkt het in ieder geval zo dat u niet eens in uw eigen studenten gelooft, laat staan als jonge filosofen die op zoek zijn naar voorbeelden om te volgen en natuurlijk naar inzichten om hun wijsheid mogelijk te maken.

Natuurlijk wilt u graag dat uw collegezalen niet leeg zijn, dat uw lessen worden geleerd, dat uw studenten zo snel mogelijk door uw onderwijsprogramma heen gaan, maar dat alles ten koste van wat? Mijn inziens bereikt u dat momenteel doordat u de kwaliteit van uw onderwijs en misschien belangrijker nog, uw filosofie, verruild heeft voor kwantiteit van het aantal afstuderende studenten. Wat is tenslotte een filosoof die zich niet verantwoordelijk voelt voor zijn of haar kennis of ideeën en met name de manier waarop hij of zij dat overdraagt? Wilt u echt zulk soort onderwijs geven? Wat denkt u mee te geven aan uw studenten? Discipline boven alles, zelfs de filosofie? U leert zo in ieder geval niet de eigen verantwoordelijkheid te kiezen voor toewijding aan de filosofie!

U geeft op deze wijze geen mogelijkheid, ruimte en bovenal steun aan studenten als ik, gewenst of niet: toekomstige collega’s, om respect te hebben voor het onderwijs dat u wilt aanbieden. Het zal mij daarom op de Nederlands-Vlaamse Filosofiedag geen genoegen doen om te zeggen: ‘mede dankzij mijn leermeesters en voorgangers, de filosofen aan de Vrije Universiteit van Amsterdam’. Ik kan dat nog niet eens zeggen, een succeswens kon er namelijk nog niet eens van af!

Mijn excuses voor deze oproep, maar ik zie mij er echt toe genoodzaakt. Immers, hoe zullen jullie een volgende keer, op een andere student in mijn situatie reageren? Ik hoop bovenal dat een dergelijke reactie van de faculteit in de toekomst vermeden wordt en dat studenten juist aangemoedigd worden tot dit soort activiteiten.

Afwachtend op uw hopelijk behulpzame maar in ieder geval redelijke reactie, verblijf ik.

Hoogachtend,

Sharon Hagenbeek
www.sharonhagenbeek.nl

Share