[Deze tekst is verschenen in de Filosofie Scheurkalender 2011 op 9 december]

‘Een bepaald slag mensen, koppige en geborneerde bandieten, delft telkens het onderspit: al hun gewelddaden, hun kwalijkste excessen vermaalt het humanisme tot er een witte, schuimige massa overblijft…’

Jean-Paul Sartre in La Nausée (1938)

Wanneer het over vriendschap gaat, wordt er vaak teruggegrepen op Aristoteles. De hoogste vorm van vriendschap gaan we volgens hem aan omwille van het goede. Hij definieert die vriendschap met kernbegrippen als welgezindheid, wederkerigheid en duurzaamheid. Het Christendom omarmde de ideeën van Aristoteles, maar legde de nadruk net iets anders: de christelijke naastenliefde is namelijk nodig om een voortreffelijk persoon te zijn; zonder vrienden rest ons geen goed leven meer. Omwille van onze eigenlijke deugdelijkheid gaat het niet om de inhoud of de ander, het gaat alleen nog maar om het hebben van de relatie, hoe oppervlakkig dat ook mag zijn. Dat stelt Jean-Paul Sartre in La Nausée. Deze christelijke naastenliefde heeft de deur geopend voor een humanisme dat hij omschrijft als een schuimige massa die alles en iedereen opslokt. Het draait niet meer om de eigen kleuren laten zien, maar om neutraal en vriendelijk te zijn. Hij ziet de humanist opgezadeld met het probleem van de allemansvriend; wie is immers nog een echte vriend als iedereen een vriend is?